Οι διαιτητές του σήμερα εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως οι… εχθροί των ομάδων. Αρκεί να ακούει κανείς τις αντιδράσεις που ακολουθούν μετά από μία επιλογή – απόφασή τους. Οι αποδοκιμασίες, οι φωνές και τα σφυρίγματα. Ο Μάικ Ράιλι, παρατηρητής αγώνα, θα σχολιάσει ότι “εξ’ ορισμού μία απόφαση χαροποιεί μία ομάδα αλλά όχι την άλλη και ενώ υπάρχουν και οι οπαδοί”.
Οι διαιτητές δεν θα νικήσουν ποτέ. Δεν μπορούν να νικήσουν. Ακόμα όμως και να θεωρήσουμε ότι μπορεί να είναι τα… κακά παιδιά της υπόθεσης υπάρχει ασύλληπτα μεγάλη εμμονή στις διαιτητικές αποφάσεις και στον σχολιασμό τους για το πως θα λαμβάνονται. Τόσο πολύ ώστε να είναι δυσβάσταχτο όλο αυτό.
Δευτέρα απόγευμα, 55 ώρες μετά το ντέρμπι του Βόρειου Λονδίνου, δύο μεγάλοι εθνικοί αθλητικοί ραδιοσταθμοί σχολιάσουν την απόφαση για το οφσάιντ σε σημείο που να μην παίρνει άλλη ανάλυση. Εκείνο το πρωί τέσσερις μεγάλες εφημερίδες είχαν στήλες με αναφορές στο κομμάτι της διαιτησίας και σχόλια πρώην διαιτητών. Σε συνεντεύξεις Τύπου και δηλώσεις μετά τα ματς οι προπονητές κάνουν αμφιλεγόμενες δηλώσεις και μιλούν για τις αποφάσεις των διαιτητών θέλοντας να καλύψουν έτσι και την όποια ανεπάρκεια των παικτών τους.
Στα social media o… κανιβαλισμός για τους διαιτητές δεν έχει προηγούμενο. Γίνεται λόγος για θεωρίες συνωμοσίας ή την μεγάλη συνομωσία και… σκοτεινές δυνάμεις, γεγονός που ενισχύεται και από τα ΜΜΕ αλλά και από τις δηλώσεις των ανθρώπων του ποδοσφαίρου για τους διαιτητές και τις αποφάσεις τους.
Μια μικρή υποσημείωση εδώ: εάν υπήρχε ένας ολόκληρος κλάδος που θα ήθελε να δημιουργήσει ένα καθεστώς συνωμοσίας και θα είχε πλάνο θα στόχευε πιο ψηλά από το να αποφύγει να δώσει στην όποια ομάδα ένα πέναλτι. Κάποτε υπήρχε ένας απαιτούμενος σεβασμός. Τώρα βλέπει κανείς τους παίκτες στην Premier να λένε με πολύ μεγάλη ευκολία… γαλλικά στον διαιτητή και τους βοηθούς δημιουργώντας και ανάλογο κλίμα.
Κάθε έρευνα για τα στάνταρτς των διαιτητών δείχνει πως έχουν βελτιωθεί από κάθε άποψη. Βελτιώνονται ως προς την αντίληψή τους, την σωματοδομή τους, την φυσική τους κατάσταση αλλά και τον επαγγελματισμό τους. Σύμφωνα με την σχετική έρευνα οι διαιτητές της Premier λαμβάνουν 245 αποφάσεις ανά αγώνα κατά μέσο όρο ή εάν θέλετε αλλιώς μία ανά 22 δευτερόλεπτα. Το Sky Sports υπολόγισε τον Μάρτιο του 2018 ότι κατά μέσο όρο πέντε από αυτές τις αποφάσεις ήταν λανθασμένες. Οποιοσδήποτε παίκτες στο γήπεδο δεδομένα κάνει πιο πολλά λάθη. Λανθασμένες επιλογές σε πάσες, ντρίμπλες, χαμένες ευκαιρίες, φάουλ ή λανθασμένη αμυντική κάλυψη.
Όμως όταν βλέπεις ένα ματς στο αγγλικό πρωτάθλημα είναι – όσο και να το αναλύεις – σαν να παρακολουθείς ένα… ανάθεμα και διαρκείς κατηγορίες ως μία κουλτούρα κατά των διαιτητών. Ναι επικεντρωνόμαστε στα λάθη των παικτών αλλά αρκετές φορές υπάρχει και έπαινος στους παίκτες. Για παράδειγμα ο Αγουέρο αποθεώθηκε για το χατ τρικ με την Τσέλσι παρότι είχε χάσει μία απίστευτη ευκαιρία. Εάν ένας διαιτητής λάβει μία τόσο κακή απόφαση ή κάνει ένα καταστροφικό λάθος και μετά τρεις εξαιρετικές αποφάσεις θα σχολιαστεί το ίδιο θετικά μετά;
Σε αυτό το σημείο υπάρχει η άποψη πως εάν οι ρέφερι είχαν την άδεια να μιλούν μετά τα ματς και να εξηγούν τις αποφάσεις τους θα ήταν πιο καλά τα πράγματα. Δεν σταματάνε όμως εκεί οι αναλύσεις. Δεν υπάρχουν μόνο αναλύσεις φάσεων και λαθών αλλά υπάρχει και έξτρα ανάλυση – εξήγηση για το πως κατέληξαν σε μία απόφαση. Το πρόβλημα δεν είναι η ανάλυση. Είναι ο τρόπος που απονέμεται η ευθύνη και πέφτει πάνω στους διαιτητές από οπαδούς, προπονητές και παίκτες για να αποφύγουν ίσως και τις δικές τους ευθύνες.
Ο δρόμος του διαιτητή
Για να γίνει κάποιος διαιτητής πρέπει να περάσει έναν μακρύ, μεγάλο και σκληρό δρόμο και να αρχίσει από χαμηλά. Ξεκινάει από μαθήματα σε τοπική Ένωση της αγγλικής Ομοσπονδίας και μετά ορίζεται σε ερασιτεχνικούς αγώνες. Μετά μπορούν να κάνουν αιτήσεις για ανέβουν κατηγορία από τα επίπεδα 7,6,5 και 4 που είναι στο ημιεπαγγελματικό ποδόσφαιρο. Για να συμβεί αυτό πρέπει να περάσουν έναν χρόνο σε κάθε επίπεδο και να δίνουν διαρκώς εξετάσεις και τεστ φυσικής κατάστασης ενώ παρακολουθούνται και κρίνονται συνεχώς. Σε αυτό το διάστημα παίρνουν 20 λίρες ανά παιχνίδι.
Για να φτάσει κανείς από το επίπεδο 4 στο 2Α, το πιο μεγάλο εκτός των επαγγελματικών κατηγοριών υπάρχει διαρκής αξιολόγηση. Μία διαδικασία που επίσης παίρνει χρόνο και δεν δίνει καλά λεφτά. Τελικώς φτάνουν στην Football League για ένα ποσό 300 λιρών ανά αγώνα δηλαδή 9.000 τον χρόνο. Μετά περνάνε συνέχεια από τεστ ενώ δίνουν και συνεντεύξεις. Οι διαιτητές στην Championship έγιναν πλήρως επαγγελματίας το 2016, ενώ πριν έπαιρναν 380 λίρες ανά ματς και έπρεπε να κάνουν και άλλες δουλειές. Στην Premier αμείβονται με 70.000 τον χρόνο. Είναι ένα αξιοπρεπές ποσό, όμως πρέπει να σκεφτεί κανείς την πορεία που έχουν κάνει και τις θυσίες τους. Επίσης σε τι περιβάλλον πλούτου είναι καθώς ένας μέσος παίκτης της κατηγορίας παίρνει 50.000 την εβδομάδα.
Το θέμα του σεβασμού
Τον Γενάρη η Ένωση Στήριξης των Διαιτητών στο Νησί ζήτησε από την αρμόδια ποδοσφαιρική Αρχή να ξαναρχίσει την καμπάνια υπέρ του σεβασμού στους διαιτητές. Να υπάρχει λιγότερη λεκτική επίθεση και να δέχονται πιο καλή συμπεριφορά και σεβασμό οι ρέφερι. Μετά από έρευνα διαπιστώθηκε πως το 60% των διαιτητών στα ερασιτεχνικά δέχονταν σοβαρές λεκτικές επιθέσεις ενώ στην Ολλανδία το ποσοστό ήταν 2.2%. Διαιτητής που απειλούνται και δέχονται ακόμα και επιθέσεις να παίρνουν 20 λίρες το ματς. Αυτό λοιπόν σηκώνει την εξής ερώτηση: γιατί ασχολούμαστε; Ένας διαιτητής για να φτάσει στο τοπ επίπεδο πρέπει να είναι… μαζοχιστής με όλα αυτά που βιώνει. Η διαιτησία είναι τρομερά δύσκολη και οι συνθήκες δεν αλλάζουν προς το καλύτερο σε αυτόν τον τομέα.
Η τηλεόραση δεν βοηθάει σε αυτό. Δεκάδες ριπλέι. Ξανά και ξανά το τι έγινε σε κάθε φάση. Βάλε οποιονδήποτε άνθρωπο που να δέχεται τέτοια πίεση και που με ένα λάθος ένα ολόκληρο… πρωτάθλημα πέφτει στους ώμους του. Ένα λάθος και είναι στα… μανταλάκια των εφημερίδων για τρεις ή τέσσερις ημέρες για να στοχοποιηθεί ανάλογα.
Ένα νέο όπλο στον… πόλεμο απονομής ευθυνών
Παρά την είσοδο του VAR στις ποδοσφαιρικές διοργανώσεις ως ένα τεχνολογικό μέσο που να βοηθάει τον διαιτητή η μεταφορά των ευθυνών στον ρέφερι είναι σαν ένα… όπλο στον… πόλεμο της απονομής της ποδοσφαιρικής ευθύνης. Υπάρχουν αρκετοί που φοβούνται πως ακόμα και το VAR θα… χρεωθεί διαιτητικές αποφάσεις και δεν θα θεωρηθεί το απόλυτα σωστό μέσο. Οι εφημερίδες απλά θα διαχωρίζουν το τι έδειξε το VAR και θα αναλύουν έτσι την σχετική απόφαση του διαιτητή. Θα υπογραμμίζουν τι αποφάσισε ο διαιτητής πριν το VAR και μετά.
Κανείς δεν λέει πως οι διαιτητές είναι τέλειοι. Κανείς δεν λέει πως τα στάνταρντς τους δεν μπορούν να βελτιωθούν. Αυτό ισχύει για όλους τους εμπλεκόμενους στο ποδόσφαιρο. Όμως σε σχέση με το πως δουλεύουν, λειτουργούν και προσπαθούν οι διαιτητές εισπράττουν τις πιο αρνητικές συμπεριφορές. Αναρωτηθείτε εάν αυτό είναι ένα καλό κλίμα και συνθήκες για καλή αλλαγή. Υπάρχει μάλιστα το κλισέ πως οι πιο καλοί διαιτητές περνούν απαρατήρητοι. Ακόμα και τότε μπορεί να μην τους γίνουν καλά σχόλια. Όμως η συνολική εικόνα και το τι συμβαίνει δείχνει πως ένα ολόκληρο σύστημα πρέπει να ωριμάσει, να έχει πιο υγιείς και ολοκληρωμένες συμπεριφορές.
