Του Πολύδωρου Παπαδόπουλου
Η Εθνική του Ιράν ετοιμάζεται να δώσει το πρώτο της παιχνίδι στο Παγκόσμιο Κύπελλο στο Λος Άντζελες απέναντι στη Νέα Ζηλανδία, όμως το ποδόσφαιρο περνά σε δεύτερη μοίρα. Η παρουσία της ιρανικής αποστολής στις Ηνωμένες Πολιτείες εξελίσσεται σε μια ιδιαίτερα σύνθετη υπόθεση, καθώς η ομάδα βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικών αντιπαραθέσεων που αντανακλούν τις βαθιές διαιρέσεις της ιρανικής κοινωνίας.
Κοντά στο Μπέβερλι Χιλς εκτείνεται μια περιοχή που έχει αποκτήσει την ανεπίσημη ονομασία «Tehrangeles», ένας όρος που συνδυάζει την Τεχεράνη με το Λος Άντζελες. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες της ιρανικής διασποράς παγκοσμίως. Χιλιάδες Ιρανοί εγκαταστάθηκαν εκεί από τη δεκαετία του 1970 και κυρίως μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, δημιουργώντας μια κοινότητα που εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την πατρίδα της, αλλά και έντονες πολιτικές και ιδεολογικές διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό της.
Η διεξαγωγή των πρώτων αγώνων του Ιράν στην Καλιφόρνια έχει επαναφέρει αυτές τις αντιθέσεις στο προσκήνιο. Αυτό που υπό άλλες συνθήκες θα αποτελούσε μια αμιγώς αθλητική παρουσία σε ένα Παγκόσμιο Κύπελλο, έχει μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, με το ποδόσφαιρο να λειτουργεί ως καθρέφτης βαθύτερων κοινωνικών και εθνικών εντάσεων.
Η εικόνα έξω από το στάδιο κατά την άφιξη της αποστολής ήταν χαρακτηριστική του κλίματος που επικρατεί. Δεκάδες Ιρανοί εξόριστοι συγκεντρώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν, φωνάζοντας συνθήματα κατά της εθνικής ομάδας και αποκαλώντας τους ποδοσφαιριστές ακόμη και «τρομοκράτες». Για ένα τμήμα της διασποράς, η ομάδα δεν αποτελεί έκφραση του ιρανικού λαού, αλλά προέκταση του πολιτικού συστήματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων ακούστηκαν επίσης πολιτικά συνθήματα και εκδηλώθηκαν έντονες αντιδράσεις, στοιχείο που ανέδειξε το βάθος του διχασμού στο εσωτερικό της ιρανικής κοινότητας.
Στον αντίποδα, πολλοί Ιρανοί που ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι οι διεθνείς ποδοσφαιριστές δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως πολιτικοί εκπρόσωποι. Θεωρούν ότι η εθνική ομάδα ανήκει σε όλους τους Ιρανούς και ότι το ποδόσφαιρο δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πεδίο πολιτικής σύγκρουσης. Η αντιπαράθεση ανάμεσα στις δύο πλευρές αποκαλύπτει ένα βαθύ και δύσκολα αναστρέψιμο ρήγμα στο εσωτερικό της ιρανικής κοινότητας του εξωτερικού.
Οι διαχωριστικές γραμμές δεν περιορίζονται στην πολιτική. Επεκτείνονται και στα σύμβολα της εθνικής ταυτότητας. Για πολλούς εξόριστους Ιρανούς, η σημερινή σημαία και τα σύμβολα της χώρας ταυτίζονται με το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ως εναλλακτικό σύμβολο προβάλλεται συχνά η προεπαναστατική σημαία με το λιοντάρι και τον ήλιο, η οποία έχει μετατραπεί σε σημείο αναφοράς για όσους αντιτίθενται στο σημερινό πολιτικό σύστημα. Έτσι, ακόμη και η παρουσία της εθνικής ομάδας στο Μουντιάλ αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια του αθλητισμού.
Την ίδια στιγμή, η ίδια η αποστολή καλείται να διαχειριστεί σημαντικές πρακτικές δυσκολίες. Λόγω των ειδικών συνθηκών που περιβάλλουν τη συμμετοχή του Ιράν στη διοργάνωση, η βάση της ομάδας δεν βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά στην Τιχουάνα του Μεξικού. Αυτό σημαίνει ότι οι παίκτες και το τεχνικό επιτελείο θα μετακινούνται αεροπορικώς για κάθε αγώνα και θα επιστρέφουν αμέσως μετά στη βάση τους.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει δημιουργήσει έντονο προβληματισμό στο εσωτερικό της ομάδας. Οι ποδοσφαιριστές δεν έχουν τη δυνατότητα να προπονούνται στα γήπεδα όπου θα διεξαχθούν οι αγώνες τους, ενώ η έλλειψη σταθερότητας στην καθημερινή προετοιμασία θεωρείται από το τεχνικό επιτελείο σημαντικό αγωνιστικό μειονέκτημα. Ακόμη και ζητήματα που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα θεωρούνταν δευτερεύοντα, όπως οι συνθήκες των εγκαταστάσεων ή η εξοικείωση με τον αγωνιστικό χώρο, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης.
Παράλληλα, ορισμένα μέλη της αποστολής αντιμετώπισαν δυσκολίες κατά τη διαδικασία εισόδου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με πληροφορίες, σε κάποιες περιπτώσεις δεν χορηγήθηκαν οι απαραίτητες άδειες λόγω φερόμενων σχέσεων με τους Φρουρούς της Επανάστασης, γεγονός που προσέθεσε ακόμη μία παράμετρο αβεβαιότητας γύρω από τη συμμετοχή της ομάδας στη διοργάνωση.
Το πολιτικό υπόβαθρο που συνοδεύει την παρουσία του Ιράν στο Μουντιάλ είναι αδύνατον να αγνοηθεί. Οι διαχρονικά τεταμένες σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, σε συνδυασμό με τις ευρύτερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, έχουν μετατρέψει την πορεία της εθνικής ομάδας σε αντικείμενο πολύ μεγαλύτερου ενδιαφέροντος από το καθαρά αγωνιστικό.
Για πολλούς εξόριστους Ιρανούς, το καθεστώς επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συμμετοχή στο Παγκόσμιο Κύπελλο ως μέσο προβολής και ενίσχυσης της διεθνούς του εικόνας. Άλλοι, ωστόσο, επιμένουν ότι το ποδόσφαιρο δεν μπορεί να αποτελεί εργαλείο πολιτικής αντιπαράθεσης και ότι οι αθλητές δεν θα πρέπει να επωμίζονται το βάρος συγκρούσεων που ξεπερνούν τον ρόλο τους.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο και φορτισμένο περιβάλλον, οι Ιρανοί ποδοσφαιριστές καλούνται να επικεντρωθούν στην αγωνιστική τους αποστολή. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η παρουσία τους στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει αποκτήσει μια διάσταση πολύ ευρύτερη από εκείνη ενός ποδοσφαιρικού τουρνουά. Το Μουντιάλ λειτουργεί ως καθρέφτης των πολιτικών, κοινωνικών και ταυτοτικών αντιθέσεων που εξακολουθούν να διχάζουν τον ιρανικό κόσμο, μετατρέποντας κάθε εμφάνιση της ομάδας σε γεγονός με συμβολισμό που ξεπερνά τα όρια του γηπέδου.
Πηγή: Gazzetta
