Του Θάνου Σαρρή
«Ο ποδοσφαιριστής, όπως κάθε άλλο άτομο που αντιμετωπίζει τεράστια πίεση, έχει αυτό που αποκαλώ “temor escenico”, έναν φόβο αποτυχίας. Πώς μπορείς να του εξουδετερώσεις αυτό; Με την μηχανική. Αφήνοντας τον ποδοσφαιριστή να κάνει αυτό που έχει συνηθίσει να κάνει, πάνω στο οποίο έχει προπονηθεί επαλειμμένα και άρα του αφήνει ένα πολύ μικρό περιθώριο λάθους». Το “μηχανοποιημένο ποδόσφαιρο” του Μαρσέλο Μπιέλσα, ενός προπονητή που έχει επηρεάσει -το έχουν δηλώσει οι ίδιοι- προπονητές όπως ο Πεπ Γκουαρδιόλα, ο Μαουρίτσιο Ποκετίνο, έχει να κάνει με την συνεχή επαναδημιουργία στην προπόνηση των συνθηκών στις οποίες ο παίκτες θα βρεθεί σε συνθήκες αγώνα, ούτως ώστε η απόκριση του ποδοσφαιριστή στην αναμέτρηση να είναι σωστή σχεδόν μηχανικά. Ο Μπιέλσα δουλεύει πολύ σε τεχνικές που απαιτούν ανεπτυγμένη μη λεκτική επικοινωνία και αυτοματισμούς, προκειμένου να μετακινήσει τον αντίπαλο και όπως έχει δηλώσει, σε συνθήκες υψηλής πίεσης, ο ποδοσφαιριστής θα κάνει αυτό που έχει συνηθίσει να κάνει.
Σε εθνικές ομάδες, είναι προφανές πως δεν υπάρχει ο χρόνος και ο χώρος για την εντατική ανάπτυξη της μη λεκτικής επικοινωνίας μεταξύ των παικτών. Γι’ αυτό το λόγο, μοντέλα εθνικών ομάδων που στο πρόσφατο μέλλον έφτασαν ψηλά είχαν πλεονέκτημα. Η Ισπανία, για παράδειγμα, είχε στον πυρήνα της τους παίκτες που βρίσκονταν με κλειστά μάτια λόγω της πολυετούς δουλειάς τους με τον Γκουαρδιόλα στη Μπαρτσελόνα. Η παρουσία του στη Μπάγερν, βοήθησε πολύ στην εξέλιξη των συνεργασιών και στην εθνική Γερμανίας, η οποία ούτως ή άλλως είχε έναν κορμό ο οποίος είχε δουλέψει για χρόνια μαζί σε μικρές εθνικές και συλλόγους, με την βοήθεια της τεχνολογίας και των αθλητικών επιστημόνων, που τους βοήθησε να μειώσουν τα λάθη και το χρόνο λήψης αποφάσεων.
Pep Guardiola – Attention to Details (Barcelona & Man City)
.#guardiola #mancity #barcelona pic.twitter.com/LDAhuFRoXL— Nouman (@nomifooty) 19 Ιουνίου 2018
Η μη λεκτική επικοινωνία έχει άμεση σχέση με το χρόνο που αφιερώνεται σε συνεργασίες 11vs11, συμπεριλαμβάνοντας δηλαδή κάθε μέλος της ενδεκάδας και εξαρτάται από μερικούς ακόμα παράγοντες. Ας πάρουμε για παράδειγμα την φετινή Κροατία. Παίκτες στον άξονα με την διορατικότητα του Μόντριτς και του Ράκιτιτς ανεβάζουν πολύ τον βαθμό εξέλιξης της επικοινωνίας, ενώ μπορούν να προσφέρουν πάσες-κλειδιά, δηλαδή την επιθυμητή κατάληξης μιας ομάδας με εξαιρετική συνοχή και επικοινωνία.
Ένα ακόμα στοιχείο που μπορεί να λειτουργήσει ως ένδειξη, είναι οι επαφές, το πόσες φορές η μπάλα φτάνει στους επιθετικούς, σε ποια θέση και πώς συνεργάζονται μεταξύ τους αλλά και με τους υπόλοιπους. Μία από τις βασικές θεωρίες που έχουν χτιστεί αρκετές προπονητικές φιλοσοφίες είναι ο κανόνας των 10.000 ωρών του Έρικσον, ο οποίος, με λίγα λόγια, ορίζει τον αριθμό των ωρών που χρειάζεται κάποιος για να γίνει expert σε έναν τομέα, υποστηρίζοντας δηλαδή ότι η επιτυχία δεν είναι συνώνυμη του ταλέντου, αλλά της δουλειάς. Αυτό που πολλές φορές χαρακτηρίζεται ως ανεξήγητη εμμονή των προπονητών, όπως για παράδειγμα στην Ελλάδα του Ρεχάγκελ που κατέκτησε το Euro, είναι ουσιαστικά ένα χτίσιμο της εμπιστοσύνης και της επικοινωνίας μεταξύ των παικτών. Στις συμπαγείς και άρτια συντονισμένες μεταξύ τους ομάδες, μειώνεται και το περιθώριο του ατομικού λάθους.
Ο παράγοντας της μη λεκτικής επικοινωνίας επανήλθε στην επικαιρότητα του Μουντιάλ από τον Ραϊμόντ Φερχάιχεν, ο οποίος θεωρείται από αρκετούς γκουρού στη φυσική κατάσταση και την απόδοση στο ποδόσφαιρο. «Στο ποδόσφαιρο εθνικών ομάδων, η μη λεκτική επικοινωνία μεταξύ παικτών είναι υπανάπτυκτη. Λόγω της έλλειψης επικοινωνίας τα γκολ σε ανοιχτό παιχνίδι είναι πιο δύσκολα, σε σύγκριση με το ποδόσφαιρο συλλόγων. Οπότε η προπόνηση στις στημένες φάσεις είναι πιο σημαντική για τις εθνικές», έγραψε χαρακτηριστικά, εξηγώντας με λίγα λόγια τον σημαντικό αριθμό τερμάτων που μπαίνουν από στημένες φάσεις στο τρέχον Μουντιάλ των κουρασμένων αστέρων και των σφτχτών τακτικών. Η εξήγηση του “έχουμε δουλέψει χ φορές την τακτική στα επιθετικά στημένα, δεν είναι τυχαίο”, μπορεί να ακούγεται εντελώς κλισέ, όμως πολλές φορές είναι η απλή πραγματικότητα. Για μια ομάδα χωρίς τη δυνατότητα να «ακουμπάει» συχνά τη μπάλα στο επιθετικό 1/3, χωρίς κίνηση στο χώρο και ατομικό ταλέντο ή ταχύτητα για να εστιάσει στο υψηλό πρέσινγκ και το επιθετικό τρανζίσιον, τα στημένα μπορούν να αποδειχθούν η σφεντόνα του Δαβίδ απέναντι στον Γολιάθ.
Πώς σχετίζονται όλα αυτά με την Αργεντινή; Όταν το μεγαλύτερο μέρος των Social Media και του Τύπου γέμιζε με αναθέματα για τον… άψυχο Μέσι, ο Φερχάιχεν έγραψε: «Ο Λιονέλ Μέσι έχει την καλύτερη διορατικότητα στον κόσμο. Ο Λιονέλ Μέσι έχει την καλύτερη τεχνική στον κόσμο. Αλλά υπάρχει κάτι που έχει μεγαλύτερη σημασία από τον Λιονέλ Μέσι. Η μη λεκτική επικοινωνία μεταξύ παικτών. Η διαφορά ανάμεσα στην Μπαρτσελόνα και την Αργεντινή».
Στο προηγούμενο κείμενο γράφαμε χαρακτηριστικά πως «ακόμα και όταν γίνονταν κινήσεις σε χώρους, κάθετα και οριζόντια, τις περισσότερες φορές οι «γαλάζιοι» δεν ήταν εκεί που θα ήθελε ο Μέσι για να χτίσει έναν από τους μπλαουγράνα συνδυασμούς του, που διαλύουν οποιαδήποτε άμυνα». Επί της ουσίας, όλες οι ενδείξεις της σωστής μη λεκτικής επικοινωνίας με εξαίρεση το insight του Μέσι αποτυπώνουν την εικόνα συνονθυλεύματος της Αργεντινής. Στο pass map του πρώτου παιχνιδιού που είχαμε παραθέσει ήταν ξεκάθαρο το πόσο αποκομμένοι ήταν οι επιθετικοί, αλλά και η απουσία των key passes.
Στο ματς με την Κροατία ο Μέσι είχε μόλις 49 επαφές με τη μπάλα, τις λιγότερες από κάθε αγώνα Μουντιάλ που έχει αγωνιστεί, ενώ στο πρώτο μέρος είχε λιγότερες (20) ακόμα και από τον Καμπαγιέρο (22)! Στον άξονα λείπουν οι παίκτες με διορατικότητα, αλλά και με χημεία μεταξύ τους. Ο Μασεράνο, ο οποίος έχει δουλέψει με τον Μέσι στην Μπαρτσελόνα, έφυγε στα 35 του για την Κίνα μην μπορώντας πλέον να ανταποκριθεί στο υψηλό επίπεδο ως στόπερ και πλέον καλείται να παίξει στο Παγκόσμιο Κύπελλο ως βασικό αμυντικό χαφ και να έχει παράλληλα και δημιουργικά καθήκοντα. Το καθαρό μυαλό και η σωστή λήψη αποφάσεων μοιάζουν πιο δύσκολα από ποτέ. Δεν υπάρχουν ακόμα οι άμεσες εκτελέσεις ενεργειών χωρίς τη μπάλα, δείγμα της αντίληψης της κίνησης των συμπαικτών. Σκεφτείτε τον Μέσι με τη φανέλα της Μπαρτσελόνα, να περνάει από κεντρική θέση δύο αντιπάλους και να στέλνει τη μπάλα αριστερά στο «φτερό». Ξέρει ότι ο Ζόρντι Άλμπα θα είναι εκεί. Στην αλμπισελέστε αυτό δεν συμβαίνει ποτέ. Η εικόνα της Αργεντινής και η έλλειψη αυτής της επικοινωνίας, άλλωστε, ήταν προβληματική από τα προκριματικά και η απόγνωση του Σαμπάολι, ενός ακόμα προπονητή που έχει χαρακτηριστεί μαθητής του Μπιέλσα, ορατή σε κάθε πλάνο της τηλεόρασης. Το “temor escenico” που έθεσε ο Μπιέλσα δεν έχει γιατρειά, αντίθετα, κάνει τα πράγματα χειρότερα.
Μια παλιά ατάκα τυ Σαμπάολι μοιάζει περισσότερο αληθινή από ποτέ: «Ο κόσμος νομίζει ότι το να προσλαμβάνει έναν από εμάς παίρνει έναν κλώνο του Μπιέλσα, αλλά ο Μαρσέλο είναι μοναδικός». Και προφανώς, για να μην παρεξηγηθούμε, δεν σημαίνει ότι η φιλοσοφία του Loco σημαίνει σίγουρη επιτυχία, όπως αποδείχθηκε άλλωστε και στο πέρασμά του από την εθνική. Όπως όμως έχει δηλώσει ο Γκουαρδιόλα: «Όποτε μιλάω μαζί του, πάντα αισθάνομαι ότι θέλει να με βοηθήσει. Είναι σημαντικό να το πω αυτό για τον Μαρσέλο, επειδή δεν έχει σημασία πόσους τίτλους είχε στην καριέρα του. Κρινόμαστε από αυτό, από τις επιτυχίες που έχουμε και τους τίτλους που κατακτάμε. Ωστόσο αυτοί έχουν πολύ λιγότερη σημασία από το πώς έχει επηρεάσει το ποδόσφαιρο και τους παίκτες του. Γι’ αυτό, για εμένα, είναι ο καλύτερος προπονητής στον κόσμο…».
Επειδή και το προηγούμενο κείμενο από αρκετούς αντιμετωπίστηκε ως μια προσπάθεια υπεράσπισης του Μέσι, σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι αυτός ο σκοπός. Προφανώς, ο star player σε μια ομάδα προβληματική ψυχολογικά και αγωνιστικά δεν μπορεί να είναι άμοιρος ευθυνών, κυρίως όταν μπαίνει με το κεφάλι σκυμμένο και με τόσο μειωμένο work ethic στον αγωνιστικό χώρο. Δεν είναι, όμως, Playstation, ούτε 1986. Όπως ουσιαστικά εξήγησε ο Φερχάιχεν, σε μια μόνο κατ’ όνομα ομάδα, στην οποία η έστω υποτυπώδης επικοινωνία έχει καταβαραθρωθεί από την πίεση και την απογοήτευση, η λύση δεν έρχεται από Μεσσίες. Έστω κι αν το μικρό τους όνομα είναι Λιονέλ.
Υ.Γ: Στο γραφείο κάποτε κυκλοφορούσε ένα χάρτινο στέμμα, το οποίο δίναμε σε εκείνον που έλεγε το χειρότερο ποδοσφαιρικό μαργαριτάρι, βαφτίζοντάς τον βασιλιά άμπαλο. Με αυτά που διαβάζουμε σε αυτό το Μουντιάλ οι βασιλιάδες θα ήταν τόσοι, που δεν θα έφταναν τα στέμματα, αλλά τα τελευταία που διαβάζουμε για την Αργεντινή και για τον… ωραίο Μπατιστούτα είναι για κανονικό στέμμα, χρυσοποίκιλτο.
Πηγή: Gazzetta – Four Four Two
