Ζοέλ Εμπίιντ: Διαδικασία αργής ωρίμανσης

Του Παύλου Δεπόλλα

Η αντίπαλη ομάδα παίζει πιεστική άμυνα στα 4/4 του γηπέδου.

Ο Ζοέλ Εμπίιντ έχει μόλις περάσει τη σέντρα, όταν δέχεται την μπάλα. Την κρατάει ψηλά στον ουρανό με τα χέρια σε ανάταση, ενόσω κρατάει κι ένα πόδι σταθερό στη γη. Γυρίζει προς τον προπονητή του και κραυγάζει με αγωνία «τι κάνω; Πες μου τι κάνω τώρα;».

Όμορφες είναι οι θαρρείς από παραμύθια βγαλμένες ιστορίες με τους σταρ που ξεκίνησαν πολύ αργά το άθλημά τους και έγιναν διάσημοι, κορυφές στον χώρο τους. Αυτές συνεπάγονται όμως και αμέτρητες τέτοιες άβολες, αμήχανες καταστάσεις.

Εκπληκτικά ταιριαστό λοιπόν ότι ο Εμπίιντ ξεκινάει να παίζει οργανωμένο μπάσκετ στα 15 του, ηλικία στην οποία είχε κάνει το ίδιο το είδωλό του, ο Χακίμ Ολάζουον. Εκπληκτικότερο (sic) ότι μία τετραετία πιο μετά έχει μετατραπεί στο “next big thing” του παγκόσμιου μπάσκετ ως προς τους σέντερ. Μια θέση στην οποία αρχικά δεν ήθελε καν να χρησιμοποιείται!

Κεντρικό πρόσωπο στην εποχή του περίφημου «Trust the Process» στη Φιλαδέλφεια, δεν πατάει ούτε δευτερόλεπτο παρκέ επί δύο χρόνια. Όταν το κάνει, οι πάντες αντιλαμβάνονται ότι άξιζε τον κόπο η πίστη στη διαδικασία –τουλάχιστον στη δική του περίπτωση.

Ένας σπάνιος συνδυασμός τεχνικής (τι σου κάνει η επισταμένη μελέτη στο παιχνίδι του Ολάζουον, ε;) και δεινότητας στο σκοράρισμα με κάθε τρόπο και από κάθε απόσταση. Δις, άλλωστε, πρώτος σκόρερ του ΝΒΑ. Και MVP στο πικ της ταλαιπωρημένης από σοβαρούς τραυματισμούς καριέρας του.

Τίτλο, όχι, δεν κατέκτησε. Παλεύει ακόμη γι’ αυτό που του λείπει. Δεν είναι ο αλλοτινός rim protector που ψηφιζόταν και στις καλύτερες αμυντικές πεντάδες στην κορυφαία λίγκα του πλανήτη, δεν είναι ικανός να παίζει σε back to back αγώνες ούτε και να μένει υγιής επί συνεχόμενους μήνες κατά τη διάρκεια μιας αγωνιστικής περιόδου.

Είναι όμως ο Εμπίιντ. Ο ψηλός των 213 εκατοστών, ο οποίος με ένα πόδι μπορεί να βάλει 30 πόντους σε ένα ημίχρονο. Χορεύοντας τους προσωπικούς του αντιπάλους με το απαράμιλλο footwork που διαθέτει, επιλέγοντας οποιαδήποτε κίνηση θέλει από το ρεπερτόριό του στο αγαπημένο του παιχνίδι στο ποστ. “Σπάζοντας” την μπάλα στην περιφέρεια για να σουτάρει συμπαίκτης ελεύθερος, παίζοντας pick ‘n’ pop και βάζοντας ο ίδιος τρίποντα.

Και ακούγοντας σταθερά τη μουρμούρα όσων τον θεωρούν υπερτιμημένο. “Λίγο”, τέλος πάντων, για να οδηγήσει τους Σίξερς στο πρώτο τους Πρωτάθλημα από το 1983. Όντως, από το 2014 στην πόλη της αδελφικής αγάπης, δεν έχει καταφέρει να φτάσει πέρα από τον δεύτερο γύρο των πλέι οφ.

Το DVD που τον διαμόρφωσε

Γιαουντέ, Καμερούν. Το 1994. Το έτος που τα «αδάμαστα λιοντάρια» πάνε σε ένα ακόμα Μουντιάλ, το έτος που ο 42χρονος Ροζέ Μιλά σκοράρει σε ένα ακόμα Μουντιάλ, ο Ζοέλ Χανς Εμπίιντ (για να ακολουθήσουμε την τοπική γαλλόφωνη προφορά και όχι το «Τζόελ Εμπίντ» με το οποίο εξαμερικανίστηκε) έρχεται στον κόσμο. Στις 16 Μαρτίου.

Παιδί που να γεννιέται στο κράτος της κεντρικής Αφρικής εκείνη την εποχή και να θέλει να γίνει μπασκετμπολίστας δεν υπάρχει. Όχι στην εποχή… προ Εμπίιντ. Μπάλα κλοτσάει και δαύτος, βόλεϊ κοιτάζει να παίξει, όταν αντιλαμβάνεται ότι με τέτοιο μπόι δεν είναι να τα βάζει με παιδάκια δύο κεφάλια κοντύτερα και δύο ταχύτητες γρηγορότερα.

Η μαμά Κριστίν νοικοκυρά. Ο μπαμπάς Τόμας Συνταγματάρχης και ερασιτέχνης, στα νιάτα του, παίκτης του χάντμπολ. Αυτός που τον έχει στρέψει αρχικά στην πετοσφαίριση, επιδιώκοντας μάλιστα ο γιος του να ακολουθήσει σχετική καριέρα στην Ευρώπη. Επειδή… δεν είναι άθλημα επαφής και εκείνος θα είχε λιγότερους τραυματισμούς.

Ευτυχώς, ο στρατιωτικός δεν αποδεικνύεται αγύριστο κεφάλι, όταν προπονητές, ακόμα κι ο ίδιος ο αδερφός του, αντιλαμβάνονται την προοπτική του μικρού στην καλαθοσφαίριση. Στο γεμάτο ραγίσματα και λακουβίτσες τσιμεντέντιο γήπεδο της γειτονιάς Νλογκάκ είναι που μπιστάει πρώτη φορά πορτοκαλί μπάλα. Σε ολόκληρη την επικράτεια του Καμερούν υπάρχουν δύο κλειστά γήπεδα αποκλειστικά για μπάσκετ…

Μέσα σε ενάμιση χρόνο, ο «Ζοζό» («JoJo»), όπως τον φωνάζουν στην πατρίδα του, φτάνει στις ΗΠΑ. Απαρχή του… πάθους του στη Γιαουντέ ένα DVD με χάιλαϊτς των κυρίαρχων σέντερ της εποχής, Χακίμ Ολάζουον, Πάτρικ Γιούιν, Ντέιβιντ Ρόμπινσον. Ενθουσιάζεται, παρακολουθώντας τον πρώτο. Αφρικανός γαρ και ο (Νιγηριανός) δις Πρωταθλητής του ΝΒΑ με τους Ρόκετς. Ο νεαρός κοπιάρει το «dream shake» και τις άλλες κινήσεις του, έχει όμως ταυτόχρονα το χούι να παίζει ως “δυαροτριάρι”!

Κακομαθημένο παιδί, μεγαλωμένο με όλες τις ανέσεις, δεν μπαίνει ούτε σε πορτοκαλί καλούπια. Αρχικά δεν θέλει καν να πάει σε ένα καμπ που τον έχει στείλει συστημένο ο προπονητής του. «Δεν είμαι αρκετά καλός», αποκρίνεται βαριεστημένα. Πρόκειται για το καμπ του συμπατριώτη του και πρώτου ΝΒΑer με σημαντική καριέρα ‘κεί (διότι είχε κάνει την αρχή ο Ρουμπέν Μπούμτζε-Μπούμτζε, τον οποίον είδαμε και στον Πανελλήνιο), Λικ Ρισάρ Μπα α Μούτε, σε συνεργασία με το «Basketball without Borders».

Πάει τελικά. Ο τότε φόργουορντ των Μπακς και οι άνθρωποι από το πρότζεκτ του ΝΒΑ διαβλέπουν το potential και κανονίζουν τα της άμεσης διέλευσης του Ατλαντικού. Και πάλι ευτυχώς για τον Ζοζό, προέρχεται από εύπορη οικογένεια. Χάρη σε αυτήν, η αίτησή του για βίζα γίνεται δεκτή. Όχι όπως οι περισσότερες απόπειρες Καμερουνέζων. Οι αμερικανικές Αρχές πρέπει να πειστούν ότι ο αιτών θα γυρίσει πίσω, όταν εκπνεύσει η περίοδος νόμιμης διαμονής. Ότι δεν θα κρυφτεί στις ΗΠΑ. Ο Εμπίιντ είχε πίσω μια στρωμένη ζωή και λεφτά, αν δεν τα κατάφερνε.

Ποιοι τραυματισμοί; Η τραγωδία του Αρτούρ…

Η Μοντβέρντε Ακάντεμι είναι το όνειρο κάθε νεαρού αθλητή. Ειδικεύεται στους αθλητές, από αυτήν ξεκίνησαν δεκάδες σημερινοί NBAers. Ακόμα και σούπερ σταρ επιπέδου Κέιντ Κάνιγχαμ. Και… Εμπίιντ φυσικά. Είχε θητεύσει και ο Μπα α Μούτε στην ακαδημία της Φλόριντα, ιδού το κονέ. Μόνο που ο Ζοέλ θέλει να παίξει και θέλει να παίξει… αμέσως. Αντί για την παρέα του επίσης κατοπινού σταρ, Ντ’ Άντζελο Ράσελ, και του επίσης ψηλού που θα εμφανιστεί στην Οκλαχόμα, Ντακάρι Τζόνσον, προτιμά να μεταπηδήσει σύντομα στο γειτονικό Ροκ Σκουλ.

Πολύτιμος αρωγός του στα πρώτα χρόνια της μετακόμισης ο προπονητής του από την πατρίδα, Τζο Τουόμου. “Μέτοικος” κι αυτός, ο πρώτος Καμερουνέζος που έπαιξε ποτέ στην Division I του NCAA (με το Τζορτζτάουν) και έκτοτε σκάουτερ και στέλεχος αναπτυξιακών προγραμμάτων συλλόγων του ΝΒΑ.

«Όταν ο πατέρας του μου είχε εκφράσει την ανησυχία για το ότι ο μικρός θα παρατούσε πρόωρα το σχολείο του στη Γιαουντέ, του απάντησα ότι μπορεί σύντομα να αγοράσει δικό του σχολείο ο Ζοέλ», θυμήθηκε σε αφιέρωμα του «Grantland» ο Τουόμου.

Κατάκτηση του πολιτειακού τίτλου το 2013 σε επίπεδο χάι σκουλ, μέσοι όροι κοντά σε νταμπλ-νταμπλ στη μοναδική του χρονιά στο Κάνσας, δίπλα στον Άντριου Γουίγκινς. Ο γιος του δικού μας Μίτσελ θα πάρει τίτλο στο ΝΒΑ με το Γκόλντεν Στέιτ. Θα επιλεγεί και πρώτος στο ντραφτ του 2014, μπροστά από τον Τζαμπάρι Πάρκερ των πολλών τραυματισμών. Και τον Εμπίιντ (Νο.3) των πάμπολλων.

Ήδη η σεζόν με τους Τζέιχοκς λειψή, λόγω κατάγματος κόπωσης στην πλάτη. Τα χειρότερα δεν έχουν έρθει. Εν γνώσει τους, οι Σίξερς επιλέγουν έναν παίκτη που έχει μόλις χειρουργηθεί και στο δεξί πόδι, έχοντας σπάσει το σκαφοειδές οστό. Νομίζουν ότι δεν θα τον έχουν διαθέσιμο για κανά πεντάμηνο και το μότο «Trust the Process», το οποίο έχει τεθεί σε εφαρμογή από τον Τζένεραλ Μάνατζερ Σαμ Χίνκι, θεριεύει.

Πώς όμως να το θρέψεις, αν η τύχη σού κλείνει το μάτι σε διαδοχικές χρονιές και εσύ παίρνεις στο Νο.1 του ντραφτ (το 2016 και το 2017) τον Μπεν Σίμονς και τον Μαρκέλ Φουλτζ; Που σήμερα έχουν σχεδόν χαθεί από προσώπου μπασκετικής γης; Όπως και να ‘χει, η «διαδικασία» βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Έστω και ερήμην ως φυσική παρουσία του κυρίου που πλέον την ενσαρκώνει.

Το πρόβλημα στο πόδι χρήζει δεύτερης επέμβασης και δεν εμφανίζεται κατά την περίοδο 2014-2015. Ούτε στην επόμενη (!), αφού στους Σίξερς το πάνε όσο πιο συντηρητικά γίνεται.

Όχι ότι ο ίδιος ο Εμπίιντ έχει ιδιαίτερη όρεξη για μπάσκετ. Ο τραγικός λόγος ο θάνατος του μικρότερου αδερφού του. Του καλύτερού του φίλου. Εκείνου με τον οποίον έπαιζε «FIFA» στο σπίτι και γι’ αυτόν δεν είχε παραστεί στην πρώτη μέρα του καμπ του Μπα α Μούτε.

«Μία μέρα χτύπησε το τηλέφωνο και μου είπαν ότι ο Αρτούρ σκοτώθηκε. Γύριζε από το σχολείο με τους συμμαθητές του και έπεσε πάνω του ένα αμάξι. Έτσι απλά», ενημερώνει ο Ζοέλ μέσω της ιστοσελίδας «The players tribune».

Αναπηδώ, αναπηδάς, αναπηδά

Βρίσκεται στα μέσα της πρώτης του χρονιάς ως επαγγελματίας στις ΗΠΑ και νιώθει τη γη να χάνεται κάτω από τα πόδια του. Βρίσκει αφορμές για να χάνει προγραμματισμένες αποθεραπείες, αργότερα ατομικές προπονήσεις. Για ένα διάστημα αφήνεται, βάζει παραπανίσια κιλά.

Δεν το πιστεύει ότι ελάχιστους μήνες νωρίτερα ο Αρτούρ είχε έρθει να τον δει, αλλά ο ίδιος ήταν στην Καλιφόρνια για ένα από τα χειρουργεία του. Και ο μικρός έμεινε σε συγγενείς στην ανατολική ακτή, προτού γυρίσει στο Καμερούν… Δεν μπορεί να τον παρηγορήσει ούτε ο ίδιος ο Μπα α Μούτε, τον οποίον έχουν αποκτήσει (προφανώς όχι τυχαία, μα και για να νταντέψει το πουλέν του) το ίδιο καλοκαίρι οι Σίξερς.

Όταν με τα πολλά… χρόνια φτάνει η ώρα του ντεμπούτου του, ρούκι το 2016-2017 ως πικ του 2014 (…), είναι σίγουρος ότι θα φάει γιούχα από το απαιτητικό κοινό της Φιλαδέλφεια. Κάνει λάθος. Οι φίλοι της… «Φίλι», της ομάδας που δίχως αυτόν πάτωνε, προερχόμενη άλλωστε από το ιστορικά χαμηλό ρεκόρ 10-72, τον αποθεώνουν στο πρώτο του καλάθι μπροστά τους.

Με ένα από τα χαρακτηριστικά του turn around από την κορυφή της ρακέτας αρχίζει επιτέλους η διαδρομή με τα πολλά πάνω και κάτω, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Και με μία σβουριχτή τάπα στον ανύποπτο σούπερ σταρ των αντίπαλων Θάντερ, δευτερόλεπτα μετά. Γυρίζοντας στην άμυνα και… συστηνόμενος και στον Ράσελ Γουέστμπρουκ.

Με τον Σίμονς, προτού πιάσουν τον Αυστραλό πόιντ φόργουορντ τα ψυχολογικά του και η φοβία να αντικρίζει το καλάθι, ο Αφρικανός συνθέτει μια χαρά δίδυμο. Οι Σίξερς σχεδόν τριπλασιάζουν τις νίκες τους, την επόμενη χρονιά μπαίνουν στα πλέι οφ και μάλιστα αποκλείουν τους Χιτ.

Ο νεαρός σέντερ έχει αφήσει πίσω και μια αρθροσκόπηση στην (καθυστερημένα) ρούκι σεζόν του, ψηφιζόμενος στη δεύτερη βασικός στο All Star Game! Σπάει ήδη κάμποσα ρεκόρ συλλόγου των θρύλων Τζούλιους Έρβινγκ και Άλεν Άιβερσον, παραλίγο να πετάξει έξω στην ποστ σίζον και τους Σέλτικς, παρότι παίζει τραυματισμένος στο… μάτι.

Νιώθει για πρώτη φορά άτρωτος. Ανίκητος. Το βγάζει στο παρκέ. Εκτοξεύεται στους 27.5 πόντους και τα 13.6 ριμπάουντ (career high), θέλει να εκτοξεύσει και την παρέα του στην κορυφή. Κάνει και τριπλ νταμπλ με τελικές πάσες, επιστρέφει γρηγορότερα από ποτέ από έναν ακόμα τραυματισμό στο αριστερό γόνατο, γίνεται ο δεύτερος ψηλός του συλλόγου με δύο “τριπλές” εμφανίσεις στην ίδια σεζόν μετά τον Γουίλτ Τσάμπερλεϊν.

Και απαθανατίζεται, για κακή του τύχη, στην πιο iconic photo, την πιο εμβληματική φωτογραφία της σύγχρονης ιστορίας του ΝΒΑ.

Ο φωτογράφος δεν έχει ακολουθήσει την μπάλα και το τρελό παιχνίδισμά της πάνω στην στεφάνη. Εστιάζει σε αυτόν που μόλις έχει εξαπολύσει το σουτ. Στον Κουάι Λέοναρντ, ο οποίος συλλαμβάνεται σε βαθύ κάθισμα, με την αγωνία έκδηλη στις συσπάσεις του προσώπου του. Όρθιος δίπλα του εκεί στη γωνία, για την ακρίβεια έξω από τις τέσσερεις γραμμές, ο ελαφρώς σκυμμένος Εμπίιντ.

Αγωνιά και ο Καμερουνέζος, αλλά όχι με την έννοια της λαχτάρας, της προσμονής να ρουφήξει το καλάθι την μπάλα. Αγωνιά να γίνει το με την πρώτη ματιά (του “κοντού” σουτ) πιθανότερο. Να αστοχήσει ο αντίπαλός του στη συγκεκριμένη φάση, ώστε το Game 7 με τους Ράπτορς και το εισιτήριο για τους ανατολικούς τελικούς να κριθεί στην παράταση.

Όχι. Κατόπιν πέντε αναπηδήσεων στην στεφάνη, το καλάθι σε νεκρό χρόνο μπαίνει. 92-90, οι Σίξερς σπίτι τους και το Τορόντο λίγες ημέρες αργότερα κατακτά το πιο κουφό Πρωτάθλημα.

Η μέρα των 101 πόντων, οι πρωτιές, το απωθημένο

Πρέπει πλέον να συνέλθει και από ένα αγωνιστικό σοκ. Από το πρώτο μπάζερ μπίτερ στην ιστορία της λίγκας σε έβδομο αγώνα σειράς πλέι οφ, από την τεράστια ευκαιρία κατάκτησης ενός τέρμα ανοιχτού τίτλου το 2019, από την αποχώρηση του Τζίμι Μπάτλερ για το Μαϊάμι.

Αν μη τι άλλο, σε ατομικό επίπεδο ο Τζόελ (για τους Αμερικανούς) μια χαρά συνέρχεται και κατακτά ό,τι σχετική κορυφή υπάρχει. Πρώτος σκόρερ του ΝΒΑ τη σεζόν 2021-2022 με 30.6 πόντους μέσο όρο, πρώτος σκόρερ με 33.1, παρακαλώ, την επόμενη, όπως και ΜVP! Πρόκειται για τις δύο μοναδικές χρονιές της καριέρας του που ξεπερνά τις 65 συμμετοχές στην κανονική περίοδο των 82 αγώνων. Έστω και οριακά. Ποτέ του δεν έχει πιάσει τις 70…

Ως ο πρώτος πια μη Αμερικανός πρώτος σκόρερ της λίγκας (ακόμη, διότι θα γίνει Αμερικανός!), έχει ένα εξωφρενικό 24ωρο τον Νοέμβριο του 2022. Το ένα βράδυ βάζει 59 πόντους σε νίκη με το ισχνό παρόλ’ αυτά 105-98 επί των Τζαζ, το αμέσως επόμενο στην επικράτηση επί των Χοκς σταματάει στους 42!

Εντάξει, δεν είναι ο (παλιός κάτοικος Φιλαδέλφειας, αν και το απόλυτο ρεκόρ το έκανε, όταν λέγονταν Γουόριορς) Τσάμπερλεϊν, να βάλει τους 100 πόντους μονοκοπανιά…

Είναι πια συμπαίκτης με τον Τζέιμς Χάρντεν, τον παίκτη που θαύμαζε από την τηλεόραση παλιότερα. Ο ίδιος ο Εμπίιντ την προηγούμενη χρονιά έχει χτυπήσει στην ποστ σίζον σε αντίχειρα και κεφάλι (διάσειση). Μένει υγιής σε εκείνη του 2023, χάνει πάλι -με θύτες τους Σέλτικς- τους East Finals στο 7ο ματς του β’ γύρου.

Τον Ιανουάριο του 2024 σκοράρει 70 πόντους στο 133-123 επί των Σπερς, ξεπερνώντας το ρεκόρ συλλόγου -επί Σίξερς- του «Wilt the Stilt». Το θέμα είναι ότι η Φιλαδέλφεια δεν ξεπερνάει τις… αναστολές της στα πλέι οφ και, όταν επιστρέφουν οι πόνοι στο αριστερό του γόνατο, δεν αποφεύγεται (το 2025) η κατρακύλα στα χαμηλά πατώματα της Ανατολής.

Χρυσός Ολυμπιονίκης στο μεταξύ με τις ΗΠΑ στο Παρίσι, έχοντας αφήσει στα κρύα του Σηκουάνα τους Γάλλους, οι οποίοι ήθελαν να τον πολιτογραφήσουν μπασκετικά εκείνοι πρώτοι, ο Εμπίιντ βγάζει προς τα έξω τον κακό εαυτό του. Νεύρα στις αραιές παρουσίες του στα παρκέ, περισσότερα νεύρα στο περιθώριο των υποχρεώσεων των Σίξερς.

Όταν δεν σπρώχνει βίαια αντιπάλους και δεν προβαίνει σε αχρείαστα αντιαθλητικά φάουλ, όταν δεν το παρακάνει με τα φλόπινγκ και τις διαμαρτυρίες στους διαιτητές, χτυπάει ρεπόρτερ (που έπιασε στην γραφίδα του τον πεθαμένο αδερφό του) και προκαλεί τη μήνι του νέου σταρ της «Φίλι». Ο Ταϊρίς Μάξι κατηγορεί τον ψηλό ότι αργεί στις προπονήσεις και δεν δείχνει ενδιαφέρον ώστε να σταματήσει η κατρακύλα.

Ακολουθεί σεζόν ομαδικής ανάτασης και περισσότερες (μα ακόμα σε επίπεδα… γκεστ σταρ) δικές του εμφανίσεις. Τα χρόνια δεν τον έχουν πάρει, το ταλέντο δεν εξαφανίζεται, τα νεύρα δείχνουν να καταλαγιάζουν. Τα γράμματα της φράσης «Trust the Process» έχουν πια ξεθωριάσει, μα το απωθημένο του είναι πάντα το χρυσό δαχτυλίδι.

Στην τελική, ό,τι αρχίζει αργά συνήθως ωριμάζει αργά.

Πηγή: Athletestories