Του Γρηγόρη Δημακάκου
Το Ιράν, σύμφωνα με τον υπουργό Αθλητισμού της χώρας Αχμάντ Ντογιανμαλί, αποσύρθηκε από την τελική φάση του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ήταν μια λίγο πολύ αναμενόμενη κίνηση, από τη στιγμή που μαίνεται ο πόλεμος με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, οι οποίες αποτελούν μία από τις τρεις διοργανώτριες (μαζί με τον Καναδά και το Μεξικό) του ΠΚ.
Η ΦΙΦΑ φυσικά θα αντικαταστήσει την Εθνική Ιράν με κάποια άλλη ομάδα, ώστε να μην μείνει λειψός ο 7ος όμιλος της τελικής φάσης που περιλαμβάνει το Βέλγιο, την Αίγυπτο και τη Νέα Ζηλανδία.
Το συγκεκριμένο γεγονός, να αποσυρθεί δηλαδή από τη διοργάνωση Εθνική ομάδα που έχει εξασφαλίσει εισιτήριο για την τελική φάση του ΠΚ, δεν είναι πρωτόγνωρο για την παγκόσμια συνομοσπονδία ποδοσφαίρου.
Πρέπει να γυρίσουμε τον χρόνο πολύ πίσω, στο 1950, όταν το ΠΚ διεξήχθη με 13 ομάδες αντί για 16.
Το τριήμερο 25-27 Ιουλίου 1946 πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο το 25ο συνέδριο ΦΙΦΑ, το πρώτο μετά από 12 χρόνια και πρώτο μετά τον καταστροφικό Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Μέσα σε πανηγυρικό κλίμα ο πρόεδρος της ΦΙΦΑ Ζιλ Ριμέ χαιρέτησε την επιστροφή στις τάξεις της συνομοσπονδίας τις βρετανικές Εθνικές ομάδες, την Αγγλία, τη Σκωτία, την Ουαλία, την Ιρλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία.
Παράλληλα, στις 26 Ιουλίου η ανώτατη ποδοσφαιρική αρχή αποφάσισε τη διεξαγωγή της τελικής φάσης του ΠΚ 1950 στη Βραζιλία.
Το δε τρόπαιο μετονομάστηκε από «Παγκόσμιο Κύπελλο» σε «Κύπελλο Ζιλ Ριμέ», προς τιμήν του Γάλλου προέδρου της, Ζιλ Ριμέ (θήτευσε στη συγκεκριμένη θέση σχεδόν 34 χρόνια, από τις 28 Αυγούστου 1920 έως τις 21 Ιουνίου 1954).
Η ΦΙΦΑ ζήτησε από τις ομοσπονδίες-μέλη της να δηλώσουν συμμετοχή στην προκριματική φάση, με εξαίρεση τη διοργανώτρια Βραζιλία και την κάτοχο του τελευταίου τροπαίου Ιταλία (1938).
Η συμμετοχή ήταν μικρότερη από την αναμενόμενη. Ο κόσμος μόλις είχε βγει από τις στάχτες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ σε κάποιες χώρες ο πόλεμος συνεχίζονταν υπό τη μορφή Εμφυλίου, για παράδειγμα η Ελλάδα, στον οποίο ο Εθνικός Στρατός (εθνικόφρονες) επικράτησε του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (κομμουνιστές).
Τον Εμφύλιο βίωναν για πολύ μεγαλύτερο διάστημα και οι Κινέζοι (περισσότερα από 20 χρόνια), στον οποίο επικράτησαν τελικά οι κομμουνιστές του Μάο Ζεντόνγκ (Τσετούνγκ όπως τον αναφέραμε για δεκαετίες στην Ελλάδα), ενώ οι ηττημένοι εθνικιστές του Τσιάνγκ Κάι-Σεκ αποσύρθηκαν στην τότε νήσο Φορμόζα (μετέπειτα Ταϊβάν, σημερινή κινεζική Ταϊπέι).
Ούτε η Ελλάδα, ούτε η Κίνα δήλωσαν συμμετοχή. Φυσικά, ο τότε παγκόσμιος χάρτης έχει τεράστιες διαφορές με τον τωρινό. Πολλά κράτη δεν είχαν καν κατακτήσει την ανεξαρτησία τους, ειδικότερα στην Αφρική, η οποία ήταν γεμάτη από αποικίες και προτεκτοράτα των Ευρωπαίων αποικιοκρατών, κυρίως Βρετανών, Γάλλων, Ισπανών και Βέλγων.
Η ΦΙΦΑ αποφάσισε ότι τα 14 εισιτήρια της προκριματικής φάσης θα λάμβαναν 7 ομάδες από την Ευρώπη, 6 από την Αμερική (Νότια και Βόρεια) και ένα από την Ασία.
Στην Ασία δεν έγιναν αγώνες. Δημιουργήθηκε ένας όμιλος, από τις Φιλιππίνες, την Ινδονησία, τη Μπούρμα (μετέπειτα Βιρμανία, τωρινή Μιανμάρ) και την Ινδία.
Όμως, οι τρεις πρώτες αποσύρθηκαν και η Ινδία πήρε την πρόκριση.
Ο όμιλος της Βόρειας και Κεντρικής Αμερικής αποτελούνταν από το Μεξικό, τις ΗΠΑ και την Κούβα. Οι Μεξικάνοι έκαναν… πάρτι, ενώ πέρασαν και οι Αμερικανοί σε βάρος της αδύναμης Κούβας.
Στους δύο ομίλους της Νότιας Αμερικής δεν έγιναν αγώνες. Στον πρώτο το Εκουαδόρ και το Περού αποσύρθηκαν και οι Ουρουγουάη, Παραγουάη εξασφάλισαν τα δύο εισιτήρια.
Στον δεύτερο το φαβορί ήταν η Αργεντινή, που διέθετε σχεδόν ολόκληρη την ομάδα της φημισμένης Ρίβερ Πλέιτ. Όμως, η μεγάλης διάρκειας απεργία των επαγγελματιών παικτών είχε αντίκτυπο στην «αλμπισελέστε», η οποία αποσύρθηκε των αγώνων. Έτσι, οι Βολιβία, Χιλή δεν χρειάστηκε να δώσουν αγώνες και εξασφάλισαν την πρόκριση.
Για την απουσία της Αργεντινής υπήρχε και άλλος λόγος, η ομοσπονδία της βρίσκονταν σε διαρκή κόντρα με εκείνη της Βραζιλίας, με αποκορύφωμα την απουσία της «αλμπισελέστε» στο Κόπα Αμέρικα του 1949, το οποίο διοργάνωσε και κατέκτησε η Βραζιλία.
Η μοναδική αφρικανική χώρα, που θα μπορούσε να πάρει μέρος στην προκριματική φάση ήταν η Αίγυπτος, αλλά δεν δήλωσε συμμετοχή. Θα έπαιζε στα προκριματικά της Ευρώπης, όπως συνέβη με το Ισραήλ και τη Συρία.
Στη ζώνη της Ευρώπης δημιουργήθηκαν 6 όμιλοι για 7 εισιτήρια.
Ο πρώτος αποτελούνταν από τις 4 ομάδες των ομοσπονδιών του Ηνωμένου Βασιλείου, την Αγγλία, τη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Ουσιαστικά ήταν το ετήσιο «British Home Championship», που αποτέλεσε και προκριματικό όμιλο για το ΠΚ. Έδινε δύο εισιτήρια
Οι Άγγλοι και οι Σκωτσέζοι θα προκρίνονταν λογικά, όμως οι τελευταίοι δήλωναν γεμάτοι περηφάνια ότι θα ταξίδευαν στη Βραζιλία μόνο αν τερμάτιζαν πρώτοι στον όμιλο. Δεν ίσχυε το ίδιο για τους Άγγλους, που είχαν δηλώσει ότι θα έπαιζαν στην τελική φάση ακόμη και ως δεύτεροι του προκριματικού ομίλου.
Στον αγώνα της πρωτιάς, που έγινε παρουσία 138.000 φιλάθλων στο «Χάμπντεν Παρκ» της Γκασκώβης κέρδισε η Αγγλία με 1-0, χάρη στο γκολ που πέτυχε στο 63’ ο σέντερ φορ της Τσέλσι Ρόι Μπέντλεϊ.
Αμφότερες οι ομάδες προκρίθηκαν όμως η Σκωτία αρνήθηκε το εισιτήριο. Τόσο οι παράγοντες της ΦΙΦΑ όσο και εκείνοι αγγλικής ομοσπονδίας, επιχείρησαν να μεταπείσουν τον σερ Τζορτζ Γκρέιαμ. Επιστρατεύτηκε μέχρι και ο εμβληματικός αρχηγός της Αγγλίας και της Γουλβς Μπίλι Ράιτ, ο οποίος παρακάλεσε τον αρχηγό της Σκωτίας και της Ρέιντζερς Τζορτζ Γιανγκ να μεσολαβήσει, ώστε να μεταπείσει τον πρόεδρο της σκωτσέζικης ομοσπονδίας, εις μάτην. Ο Γκρέιαμ ήταν ανένδοτος.
Στον 2ο όμιλο η Τουρκία ξεπέρασε το εμπόδιο της Συρίας και προκρίθηκε χωρίς αγώνες, λόγω της παραίτησης της Αυστρίας. Η τελευταία, είχε αποψιλωθεί, αφού πολλοί παίκτες της «επιτάχθηκαν» από τη ναζιστική Γερμανία ή «αυτοκτόνησαν», όπως ανέφερε η επίσημη εκδοχή της αστυνομίας για τον περίφημο Ματίας Ζϊντελαρ και αδυνατούσε να συγκροτήσει αξιόμαχη ομάδα.
Λίγες ημέρες αργότερα η Τουρκία απέσυρε τη συμμετοχή της από την τελική φάση, λόγω οικονομικής αδυναμίας και παρά τις διαβεβαιώσεις της ΦΙΦΑ ότι θα κάλυπτε το μεγαλύτερο μέρος των εξόδων μετακίνησης της τουρκικής αποστολής στη Βραζιλία.
Από τον 3ο όμιλο προκρίθηκε η Γιουγκοσλαβία. Οι «πλάβι» νίκησαν αρχικά το Ισραήλ και στη συνέχεια τη Γαλλία σε αγώνα-μπαράζ.
Η Ελβετία επικράτησε στον 5ο όμιλο, αρχικά του Λουξεμβούργου και στη συνέχεια του Βελγίου χωρίς αγώνες, αφού οι «κόκκινοι διάβολοι» παραιτήθηκαν.
Η Σουηδία πήρε το εισιτήριο από τον 6ο όμιλο σε βάρος των Φινλανδίας, Ιρλανδίας και η Ισπανία από τον 7ο σε βάρος της Πορτογαλίας.
Στα αξιοσημείωτα της προκριματικής φάσης ήταν η συμμετοχή 4 παικτών τόσο στην Εθνική Βόρειας Ιρλανδίας όσο και στην Εθνική Ιρλανδίας. Επρόκειτο για τους Ρετζ Ράιαν, Κον Μάρτιν, Τομ Άχερν και Ντέιβι Γουόλς. Παρενέβη, όμως, η ΦΙΦΑ μετά από διαμαρτυρία κάποιων παραγόντων της Ιρλανδικής ομοσπονδίας και ζήτησε να καλούνται παίκτες στις δύο Εθνικές ομάδες με βάση τα πολιτικά σύνορα (το βόρειο τμήμα του νησιού, το Άλστερ αποτελεί τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου και το υπόλοιπο και μεγαλύτερο κομμάτι τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας).
Δεν πήραν μέρος στην προκριματική φάση οι ομάδες των χαμένων χωρών του Β’ ΠΠ, της Γερμανίας και της Ιαπωνίας, ενώ δεν δήλωσαν συμμετοχή οι χώρες που αποτελούσαν το «Σιδηρούν Παραπέτασμα», οι κομμουνιστικές Σοβιετική Ένωση, Πολωνία, Τσεχοσλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία, η Αλβανία που είχε κλείσει τα σύνορά της σε κάθε δραστηριότητα, αλλά και η Ολλανδία.
H δε Ανατολική Γερμανία, δεν είχε ακόμα ενταχθεί στη ΦΙΦΑ (έγινε μέλος το 1952).
Η κλήρωση της τελικής φάσης του ΠΚ ορίστηκε στις 22 Μαΐου 1950, στην τότε πρωτεύουσα της Βραζιλίας, Ρίο ντε Ζανέιρο.
Η ΦΙΦΑ έψαχνε να βρει ομάδες για να αντικαταστήσει τις Σκωτία, Τουρκία, εισέπραξε, όμως αρνητικές απαντήσεις τόσο από την Πορτογαλία όσο και από την Ιρλανδία.
Η Γαλλία δέχθηκε. Έτσι στην κληρωτίδα μπήκαν 15 Εθνικές ομάδες.
Κληρώθηκαν στον 1ο όμιλο οι Βραζιλία, Γιουγκοσλαβία, Μεξικό, Ελβετία, στον 2ο οι Αγγλία, Ισπανία, Χιλή, ΗΠΑ, στον 3ο οι Σουηδία, Ιταλία, Παραγουάη, Ινδία και στον λειψό 4ο οι Ουρουγουάη, Βολιβία, Γαλλία.
Η τελική φάση είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει στις 24 Ιουνίου.
Και ήρθαν τα νέα «χτυπήματα» για τον πρόεδρο της ΦΙΦΑ, το πρώτο ήταν από τους Γάλλους συμπατριώτες του.
O Εμανουέλ Γκαμπαρντελά λίγες ημέρες μετά την κλήρωση ανακοίνωσε ότι η Γαλλία δεν θα ταξιδέψει στη Βραζιλία, επικαλούμενος ότι το ταξίδι ήταν πολύ μακρινό και οι αποστάσεις μεταξύ των γηπέδων που θα έδινε η Γαλλία τους αγώνες της εκεί μεγάλες.
Ο Ριμέ δεν πίστευε στα αφτιά του, όταν άκουσε ότι ο Γκαμπαρντελά, στον οποίο είχε παραδώσει μετά βαΐων και κλάδων μερικούς μήνες πριν την προεδρία της γαλλικής ομοσπονδίας, δήλωσε πως η Γαλλία αποσύρεται από τη διοργάνωση.
Η κίνηση Γκαμπαρντελά αποτέλεσε πισώπλατη «μαχαιριά» για τον Ριμέ.
Το δεύτερο «χτύπημα» ήταν η άρνηση της Ινδίας να πάρει μέρος. Για πολλά χρόνια αναφέρονταν ότι οφείλονταν στην απαγόρευση της ΦΙΦΑ να μετέχουν σε αγώνες παίκτες χωρίς παπούτσια.
Η Εθνική Ινδίας μετείχε στο ποδοσφαιρικό τουρνουά των Ολυμπιακών Αγώνων 1948 στο Λονδίνο. Έχασε με 2-1 από τη Γαλλία σε έναν αγώνα, που οι 9 από τους 11 παίκτες της δεν φορούσαν παπούτσια!!!.
Στην πραγματικότητα, όμως, όπως αποκάλυψε πολλά χρόνια αργότερα o αρχηγός της ομάδας, Σάιλεν Μάνα ο λόγος ήταν πως οι Ινδοί αγνοούσαν τη σημασία και την αξία της συμμετοχής στο Παγκόσμιο Κύπελλο ««Δεν είχαμε ιδέα για το Παγκόσμιο Κύπελλο τότε. Αν ήμασταν καλύτερα ενημερωμένοι, θα είχαμε πάρει την πρωτοβουλία μόνοι μας. Για εμάς, οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν τα πάντα. Δεν υπήρχε τίποτα μεγαλύτερο».
Το Παγκόσμιο Κύπελλο 1950 διεξήχθη τελικά με 13 ομάδες και κατέληξε σε… Μαρακανάζο (στην καταστροφή, για τους Βραζιλιάνους, του Μαρακανά).
Από τότε πέρασαν 76 χρόνια, για να έρθει η στιγμή που κάποια Εθνική ομάδα δηλώσει επίσημα την αποχώρησή της από τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Στη φωτογραφία: Η Εθνική Ινδίας, που μετείχε στο Ολυμπιακό τουρνουά ποδοσφαίρου του 1948. Οι 9 στους 11 δεν φορούσαν παπούτσια
