Τζούλιους Έρβινγκ: Το ταλέντο ως χορογραφία

Του Παύλου Δεπόλλα

Από καταβολής καλαθοσφαίρισης, ήταν ενδεικτικό υπεροχής. Δύναμης. Το κάρφωμα ήταν ένα μέσο επιβολής, τρομοκράτησης του αντιπάλου.

Με τον Τζούλιους Έρβινγκ, το κάρφωμα έγινε τέχνη. Η κατάληξη μιας χορογραφίας, όχι μια μπρουτάλ κατακόρυφη κίνηση. Έπαιρνε φόρα, δημιουργούσε στην ανάγκη ο ίδιος τον χώρο για τον εαυτό του και με σπασίματα της μέσης και περάσματα κάτω από το ταμπλό έβρισκε τον τρόπο να καρφώσει την μπάλα στο καλάθι.

Βοηθούσαν τα μακριά χέρια του, η πλαστικότητα του σώματός του, το ίδιο και το IQ του. O πιο θεαματικός μπασκετμπολίστας της εποχής του, συνάμα Πρωταθλητής του ΝΒΑ και κυρίως παρών σε όλα, και στα 16 επαγγελματικά χρόνια του, τα πλέι οφ. Κάθε μιας σεζόν ξεχωριστά.

Το διασημότερο καλάθι του ήταν ένα λέι απ. Όχι κάρφωμα. Εκείνο στο οποίο γράπωσε την μπάλα στη δεξιά χερούκλα του, έφυγε πίσω από το ταμπλό και σχεδόν εκτός αγωνιστικού χώρου, για να εμφανιστεί περπατώντας στον αέρα μέσα στα…. όρια του –και να εμφανίσει την πορτοκαλί θεά μέσα στην στεφάνη, αφήνοντας ενεό τον προσωπικό του αντίπαλο, Μαρκ Λαντσμπέργκερ. Τότε των Λέικερς, αργότερα του Πανιωνίου.

Άλλη μία κίνηση δηλαδή του ηγέτη των Σίξερς με το κορμί του να… καμπυλώνεται. Σαν το γράμμα «J», το οποίο τον συνόδευσε από τα σχολικά του χρόνια. Ο «Dr. J», ο οποίος έμελλε να μεγαλουργήσει πρώτα στο ΑΒΑ και μετά (τη συγχώνευσή του με την κορυφαία έως σήμερα λίγκα) στο ΝΒΑ, για όποιους τυχόν αμφέβαλλαν αν τα τερατώδη νούμερα και οι τίτλοι του θα μπορούσαν να “μεταφραστούν”, να έχουν συνέχεια και απέναντι στους Σέλτικς και τους Λέικερς –τους οποίους άλλωστε «Λιμνανθρώπους» υποσκέλισε στο Πρωτάθλημα της Φιλαδέλφεια το 1983.

Γιατρέ μου, μας ζαλίζεις!

Τέκνο της ευρύτερης Νέα Υόρκης. Του Λονγκ Άιλαντ. Γεννήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 1950 στο Ιστ Μίντοου, μεγάλωσε παραδίπλα. Στο Χέμπστεντ και το Ρούζβελτ. Ο Τζούλιους Γουίνφιλντ Έρβινγκ Β’ (ΙΙ) έβγαλε αληθινό το μεσαίο του όνομα. Κέρδισε στο πεδίο, στα γήπεδα (εν προκειμένω του μπάσκετ). Τίτλους, ατομικές διακρίσεις, τον σεβασμό, την αναγνώριση της απαράμιλλης αξίας του.

Στο Λύκειο του Ρούζβελτ φώναζε τον συμπαίκτη του, Λίον Σόντερς, «καθηγητή». Και εκείνος αποκαλούσε τον ψηλόλιγνο συμμαθητή και συναθλητή του «γιατρό». «Doctor». Που με τα χρόνια έγινε «Dr. Julius» και… καταστάλαξε στο «Dr. J».

Η απόλυτη ειρωνεία είναι ότι πήγε κολέγιο το 1968, ήτοι τον χρόνο που στο NCAA επιβλήθηκε η απαγόρευση των καρφωμάτων! Μάρτυρες εκείνων του Έρβινγκ ήταν μονάχα οι συμπαίκτες του στις προπονήσεις της Μασαχουσέτης. Δίμετρος σε εποχή ακόμη που δεν υπήρχαν πολλοί ψηλότεροί του παίκτες, χρησιμοποιούνταν περισσότερο στο “4” και έκανε όνομα ως δεινός ριμπάουντερ. Μάζευε κάτι περισσότερο από 20 “σκουπίδια”, σημείωνε κάτι περισσότερο από 26 πόντους.

Κάτι… περισσότερο δεν χρειαζόταν ώστε να παρατήσει το 1971 το UMass και να γίνει επαγγελματίας. Στο ΑΒΑ όμως. Την ανταγωνιστική του ΝΒΑ λίγκα, η οποία το 1976 συγχωνεύτηκε με αυτό. Το ΑΒΑ “ψάρευε” (και) παίκτες που δεν είχαν ολοκληρώσει την τετραετή κολεγιακή τους φοίτηση. Τι πιο φυσιολογικό από το να ρίξει δολώματα και προς τη μεριά του «Mr. 20-20», ο οποίος εμφάνιζε ανάλογα νούμερα και με την Team USA (σε φιλικά με την ΕΣΣΔ και άλλες ευρωπαϊκές -και ανδρικές- Εθνικές) που προετοιμαζόταν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου;

Οι τυχεροί της υπόθεσης στο ντραφτ του ΑΒΑ ήταν οι Βιρτζίνια Σκουάιρς. Χαλάλι το… πάσο τους σε πικ α’ γύρου την επόμενη χρονιά, επειδή με εκείνο του ’71 “έβγαλαν” πρόωρα έναν κολεγιόπαιδα από το NCAA. Τους έφτασε με την πρώτη στους ανατολικούς τελικούς, σημειώνοντας 27.3 πόντους. Και ακριβώς εκεί έγινε πρώτο θέμα. Ακόμα και στο ΝΒΑ.

Επελέγη και στο ντραφτ της κορυφαίας λίγκας το 1972. Από τους Πρωταθλητές της προηγούμενης χρονιάς, Μπακς. Που είχαν Όσκαρ Ρόμπερτσον και Καρίμ Αμπντούλ-Τζαμπάρ! Δεν έμελλε να δημιουργηθούν «Big 3» δίχως ομοίους τους έως τότε, με τον καλύτερο γκαρντ, τον καλύτερο σέντερ και τον νεαρό που είχε όλα τα φόντα ώστε να εξελιχθεί στον καλύτερο σμολ φόργουορντ της εποχής.

Πριν το ντραφτ, ο «Doctor» είχε υπογράψει στους Χοκς, ως αντίδραση μετά την ανακάλυψή του πως ο ατζέντης του έπαιζε διπλό παιχνίδι. Ο Στιβ Άρνολντ είχε δέσει τον Έρβινγκ στους Σκουάιρς με συμβόλαιο πολύ κάτω από την πραγματική αγοραστική του αξία, επειδή (ο πρώτος) είχε ρόλο και στα διοικητικά του συλλόγου του ΑΒΑ!

Με άλλα λόγια, ο άνθρωπός μας είχε βρεθεί ταυτόχρονα διεκδικούμενος από τρεις συλλόγους σε δύο διαφορετικά πρωταθλήματα – και με όλους να έχουν βάσιμα επιχειρήματα ώστε να τον θεωρούν δικό τους. Έπαιξε σε φιλικά της Ατλάντα δίπλα στον σούπερ σκόρερ Πιτ Μάραβιτς, μα κατόπιν αλλεπάλληλων δικαστικών διαμαχών επέστρεψε στη Βιρτζίνια. Η ώρα του ΝΒΑ δεν είχε έρθει ακόμη.

Πετώντας και καρφώνοντας

Έχοντας αγγίξει τους 32 πόντους μέσο όρο στη δεύτερη σεζόν του στο ΑΒΑ, ο Έρβινγκ μεταγράφηκε το 1973 στα μέρη του. Στους Νιου Γιορκ Νετς της ίδιας λίγκας. Τους προδρόμους των Μπρούκλιν Νετς δηλαδή. Δεν έγινε απλώς ο καλύτερος παίκτης τους, ο ηγέτης τους στους τίτλους του 1974 και το 1976, ως ο MVP σε αμφότερους τους σχετικούς τελικούς –και MVP των τριών σεζόν όλο αυτό το διάστημα.

Ο Έρβινγκ έγινε ο λόγος για τον οποίον πολύς κόσμος προτιμούσε να παρακολουθεί τη δεύτερη σε δυναμικότητα λίγκα, είτε πηγαίνοντας στο γήπεδο (= ραγδαία αύξηση των εισιτηρίων) είτε από την τηλεόραση (= αύξηση της τηλεθέασης στο κανάλι που είχε τα δικαιώματα). Έγινε εν μέρει και ο λόγος που το ΑΒΑ συγχωνεύτηκε με το ΝΒΑ. Το 1976, όταν (τυχαίο;) ο ίδιος έγινε παίκτης των Φιλαδέλφεια Σίξερς.

Ένα τέτοιο σπάνιο ταλέντο δεν γινόταν να μην ανταγωνίζεται τους καλύτερους μπασκετμπολίστες του πλανήτη. Ο φόργουορντ με τις πλαστικές κινήσεις είχε μόλις ολοκληρώσει μία χρονιά κατά την οποία (πέρα από τους 34.7 πόντους στην ποστ σίζον) ήταν στο top 10 του Πρωταθλήματός του παντού. Σε πόντους, ριμπάουντ, ασίστ, κλεψίματα, τάπες, ποσοστά βολών και τριπόντων, σε εύστοχες και συνολικές προσπάθειες… Παντού.

Το δε κάρφωμά του στον διαγωνισμό καρφωμάτων του ΑΒΑ, παίρνοντας φόρα από την τελική γραμμή του άλλου καλαθιού και πατώντας πίσω από την γραμμή της βολής, είχε δημιουργήσει το απόλυτο hype. Όλοι ήθελαν να τον δουν να “μεταφράζει” τέτοιες φάσεις και σε ροή κανονικών αγώνων. Πράγμα που έγινε.

Εκτός από τους Νετς, εκείνο το έτος μπήκαν στο ΝΒΑ τρεις από τους πιο επιτυχημένους οργανισμούς στη σύγχρονη εποχή της κορυφαίας λίγκας. Οι Ντένβερ Νάγκετς, Ιντιάνα Πέισερς και Σαν Αντόνιο Σπερς. Από σπόντα, ο Έρβινγκ μετακόμισε στη Φιλαδέλφεια.

Οι Νετς αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν τον ήρωά τους, επειδή οι Νικς απαίτησαν οικονομική αποζημίωση, ώστε να δεχτούν μία όμορη ομάδα στο ΝΒΑ. Τα μπικικίνια που πήγαν στους γείτονες σήμαιναν πως η υπόσχεση στον ηγέτη του συλλόγου για γενναία αύξηση του μισθού δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί.

Από… αρχαιοτάτων χρόνων, “περνάει” του δυσαρεστημένου σούπερ σταρ. Ο «Dr. J» πίεσε για να φύγει, οι ίδιοι οι Νετς τον πρόσφεραν στους Νικς (μπας και μειωνόταν το ποσό απαοζημίωσης που απαιτούσαν), μα έριξαν πόρτα στον Νεοϋορκέζο παίκτη οι δεύτεροι! Ήταν η πρώτη από τις δεκάδες κακές αποφάσεις τους, εξαιτίας των οποίων μένουν έκτοτε (αν και δις Πρωταθλητές ήδη στα ‘70s) άτιτλοι.

Αντιθέτως, οι Σίξερς στους οποίους κατέληξε ο αέρινος φόργουορντ… πέταξαν αμέσως κι εκείνοι. Ουσιαστικά, το συμβόλαιο που εξαγόρασαν ήταν το ποσό ένταξης των Νετς στο ΝΒΑ. Οι τελευταίοι τερμάτισαν… τελευταίοι (sic), ενώ η «Φίλι», η οποία μόλις είχε επιστρέψει στα πλέι οφ μετά από μία τραγική τετραετία, έκανε χρονιά 50 νικών. Νο.1 της Ανατολής, στους NBA Finals το 1977!

 Η “κουτάλα” και το δαχτυλίδι

Ουσία λοιπόν. Σε μια ομάδα με άλλους αστέρες του ΝΒΑ, όπως οι Νταγκ Κόλινς και Τζορτζ ΜακΓκίνις, ο Έρβινγκ δεν είχε κανένα πρόβλημα να λειτουργήσει ως δευτερότριτος τροχός της αμάξης και να την πάει all the way. Μέχρι την τελική σειρά, όπου, παρά τους 33, τους 37, τους 40 (στο Game 6) πόντους του, Πρωταθλητές αναδείχθηκαν οι Τρέιλ Μπλέιζερς.

Θέαμα λοιπόν. Σε κάθε παιχνίδι των Σίξερς πρόσφερε απίθανα χαιλάιτ και το απόλυτο δεν ήρθε όπου κι όπου αλλά στο ματς της χρονιάς. Στον έκτο τελικό του 1977! Μισό αιώνα μετά, το κάρφωμά του πάνω από τον Μπιλ Γουόλτον, MVP εκείνων των NBA Finals, εντάσσεται στην ανθολογία φάσεων από τελικές σειρές.

Ακόμα γνωστότερο το finger roll κόντρα στους Λέικερς. Πέρασε δεξιά από τον Λαντσμπέργκερ, ήρθε σε βοήθεια να τον πετάξει φαινομενικά εκτός αγωνιστικού χώρου ο… θηριωδέστερος Τζαμπάρ, αλλά με κάποιον τρόπο ο «γιατρός των καρφωμάτων» περπάτησε στον αέρα, έσπασε τη μέση, πέρασε τη δεξιά χερούκλα του κάτω από το ταμπλό και σημείωσε καλάθι.

«The, no way even for Dr. J, flying reverse lay up», κατά το «Sports Illustrated», είχε σημειωθεί κι εκείνο σε έκτο τελικό! Στον τελευταίο του 1980, με θύματα πάλι τους Σίξερς και θύτες τους Λέικερς. Κατά σύμπτωση, στην… τριλογία των (πιο γνωστών του) πτήσεων εντάσσεται και ένα άλλο στιγμιότυπο σε αναμέτρηση με τους «Λιμνανθρώπους».

Σωτήριον 1983 και… «rock the baby», κατά τον θρυλικό σπίκερ, Τσικ Χερν. Κλέψιμο, επέλαση από τα αριστερά στον αιφνιδιασμό. Έσκυψε, έπιασε την μπάλα με το δεξί χέρι λες και ήταν μπαλάκι του τένις, κάρφωμα-κουτάλα. Στο ξεκίνημα του άλματος, την κρατούσε χαμηλά. Σχεδόν στον αστράγαλό του. Στο τελείωμά του, δέκατα του δευτερολέπτου αργότερα, την είχε φέρει πίσω από το κεφάλι του και την κάρφωσε λες και έπεφτε από τον ουρανό, πάνω από τον εμβρόντητο Μάικλ Κούπερ.

“Σωτήριο” το συγκεκριμένο έτος, διότι ήταν εκείνο στο οποίο οδήγησε την αγαπημένη του πια «Φίλι» στον τρίτο και τελευταίο τίτλο της ιστορίας της. Δεύτερο, αν δεν συμπεριλάβουμε σχετικά εκείνον του 1955 με τον πρόδρομό της, τους Σίρακιουζ Νάσιοναλς.

Με κομβική προσθήκη τον θηριώδη σέντερ Μόουζες Μαλόουν, ο βετεράνος σμολ φόργουορντ αποδέχτηκε ασμένως για μία ακόμα φορά τον ρόλο του… συμπληρωματικού σταρ και επιβραβεύτηκε με ένα χρυσό δαχτυλίδι. Δίπλα στον πολυτιμότερο της χρονιάς και των τελικών, ο «Ντόκτορ» έκανε όλες τις μικρές δουλειές, όταν δεν έριχνε τις γνώριμές του 25άρες.

Στο Game 4 των ΝΒΑ Finals “κλείδωσε” μάλιστα τον τίτλο με τρίποντο, παρότι δεν ήταν καλός σουτέρ και ολοκλήρωσε την καριέρα του με κάτω από 30% από την περίμετρο. Όλα αυτά βέβαια σε μια εποχή που είχε πρόσφατα χαραχτεί η γραμμή του τριπόντου και ελάχιστα σούταραν από μακριά.

Ποιοι “σκουπίστηκαν”; Οι αναπόφευκτοι Λος Άντζελες Λέικερς, από τους οποίους πήρε ρεβάνς τόσο για την προ τριετίας δική τους επικράτηση στο ίδιο σημείο όσο και για την πολύ πιο πρόσφατη του 1982.

Λάρι, είσαι για ένα μονό;

Το 1983 οι Σίξερς τρομοκράτησαν το ΝΒΑ με ρέγκιουλαρ σίζον 65 νικών και ποστ σίζον… μιας ήττας. Ήταν η κατάληξη της πορείας τους επί «Dr. J». Πήρε εκεί το «6» προς τιμήν του θρύλου των Σέλτικς, Μπιλ Ράσελ, και έγινε κι ο ίδιος θρύλος σε μια άλλη ομάδα της ανατολικής περιφέρειας.

Έκατσε κι άλλο στη Φιλαδέλφεια. Μέχρι τα μπασκετικά γεράματα των 37 ετών. Δίχως να πέσει ποτέ κάτω από τους 16.8 πόντους μέσο όρο που είχε στην τελευταία του σεζόν στα γήπεδα. Παρεμπιπτόντως, ήταν η μοναδική σεζόν στην οποία έχασε πάνω από 10 παιχνίδια. Δίχως και τότε να αντιμετωπίσει σοβαρό τραυματισμό. Δεν χτύπησε ποτέ. Βιονικός, σταθερός σκόρερ (24.2 π. στην καριέρα του), πολύ άνω του μέσου όρου ριμπάουντερ (8.5), υποτιμημένος πασέρ (4.2 ασ.), σεσημασμένος “κλέφτης” (2 κλεψ.), εξαιρετικός μπλοκέρ (1.7 κοψ.) χάρη στα τρομερά αθλητικά του προσόντα.

Έπεσε στα χρόνια του Μάτζικ Τζόνσον και του Λάρι Μπερντ, θα πείτε. Ναι, μα ήταν τόσο καλός και τόσο δημοφιλής, ώστε, παράλληλα με την κόντρα των δύο “θεών” των Λέικερς και των Σέλτικς, “έτρεχε” στην ανατολική περιφέρεια και το beef του ίδιου με τον ξανθομάλλη ηγέτη της Βοστώνης. Λόγω (κοινής) θέσης, πολυσύνθετου ταλέντου, συλλογικού background, σχεδόν ετήσιας κόντρας στα πλέι οφ.

Βγήκε και video game με τους δύο φόργουορντ να παίζουν μονό μεταξύ τους, ενόσω ήδη είχε βγει και στους κινηματογράφους ταινία μπασκετικής υπόθεσης στην οποία πρωταγωνιστούσε ο ίδιος.

Ένας σούπερ σταρ, MVP του ΝΒΑ άλλωστε το 1981, που φρόντισε να ενημερώσει από το 1986 πως η επόμενη σεζόν θα ήταν η τελευταία του –κι έτσι κάθε επίσκεψή του στο Λος Άντζελες, τη Βοστώνη, σε κάθε έδρα και γήπεδο όπου είχε μεγαλουργήσει ως αντίπαλος εξελίχθηκε στην πρέπουσα απόδοση τιμών.

Ένας πρόδρομος του Κόμπι Μπράιαντ, ως προς την εξόδια… αγωνιστική του περίοδο. Ένας ακροβάτης των παρκέ, γητευτής των… στεφανιών, ως ο κορυφαίος dunker της εποχής του (αν όχι όλων των εποχών), επίτιμος πολίτης της Φιλαδέλφεια. Είχε άλλωστε ένα πέρασμα και από την ομώνυμη οσκαρική ταινία με τον Τομ Χανκς, πολύ προτού εμφανιστεί το 2022 στο «Hustle», δίπλα στον Άνταμ Σάντλερ και τον έτερο πρωταγωνιστή Χουάντσο Ερνανγκόμεθ.

Ένας γιατρός, με ειδίκευση σε εναέριες τεχνικές.

Πηγή: Athletestories