Μεσημέρι, αρχές του περασμένου Ιουλίου, στο κέντρο της Κατερίνης. Ο κόσμος λιγοστός, η ζέστη αρκετή, λογικά οι περισσότεροι ψάχνουν ανάσα δροσιάς στις κοντινές παραλίες. Το ενδιαφέρον μου κινεί ένας πάγκος με βιβλία, έξω από γνωστό βιβλιοπωλείο της πόλης που έχει την ταμπέλα «αφήστε ένα βιβλίο και πάρτε κάποιο άλλο». Να πω εδώ ότι η σχέση μου με τα βιβλία χρονολογείται από πολύ παλιά (σ’ ευχαριστώ μαμά, σ’ ευχαριστώ μπαμπά) και τρέφω γι’ αυτά απεριόριστο σεβασμό. Στη βιβλιοθήκη μου βρίσκονται βιβλία – δώρα από γονείς, συγγενείς, φίλους, βιβλία αγορασμένα από εμένα, βιβλία από εφημερίδες, βιβλία που περιμάζεψα από τα σκουπίδια, χωρίς απαραίτητα να με ενδιαφέρει το περιεχόμενό τους, απλώς και μόνο επειδή ήταν βιβλία. Είμαι οπαδός της ρήσης «ακόμη και το χειρότερο βιβλίο, κάτι θα έχει να σου προσφέρει». Στέκομαι μέσα στον ήλιο και κοιτώ τον πάγκο, μήπως και βρω κάτι ενδιαφέρον. Όχι. Μάλλον δεν ήταν η τυχερή μου μέρα. Ρώτησα στο βιβλιοπωλείο να μάθω σχετικά με τη δράση και με ενημέρωσαν ότι ήταν στο πλαίσιο του urban street art festival «Olympolis art project 2018», σε συνεργασία των διοργανωτών με τη Λέσχη Ανάγνωσης Κατερίνης και βιβλιοπωλεία της πόλης. Δυστυχώς ήταν η τελευταία ημέρα του φεστιβάλ κι έτσι δεν είχα την ευκαιρία να προσθέσω στη βιβλιοθήκη μου ένα βιβλίο από την «ανοικτή βιβλιοθήκη», μου δόθηκε όμως η δυνατότητα να ακούσω για πρώτη φορά για τη Λέσχη Ανάγνωσης Κατερίνης.
Παρότι βιβλιόφιλος, δεν είχε τύχει ποτέ να είμαι μέλος μιας Λέσχης Ανάγνωσης. Και για πρακτικούς λόγους, αφού στην Κατερίνη μέχρι το 2014 δεν υπήρχε, κυρίως όμως γιατί θεωρούσα το διάβασμα μοναχική δραστηριότητα. Άλλωστε, και σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη όπου έζησα και υπήρχαν Λέσχες Ανάγνωσης, δε μου φάνηκε θελκτική η συμμετοχή σε μια ομάδα, ούτε ποτέ μου γεννήθηκε ενδιαφέρον να ενταχθώ σε διαδικτυακή λέσχη. Η δράση του «αφήστε ένα βιβλίο και πάρτε κάποιο άλλο» φαίνεται πως ήταν η αφορμή να ψάξω λίγο περισσότερο για το τι είναι οι λέσχες ανάγνωσης, ποια είναι τα κίνητρα των συμμετεχόντων, τι δραστηριότητες υπάρχουν για τα μέλη και πως μπορεί μια λέσχη ανάγνωσης να συμβάλλει στην ενδυνάμωση της πολιτισμικής έκφρασης και ταυτότητας, στην κοινωνικότητα της ανάγνωσης και στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, όχι μόνο των μελών της αλλά και του κοινωνικού περίγυρου.
Στο χώρο της Λέσχης
Το ραντεβού με την Εύα, τον Τόλη, την Αλίκη, τη Χαρούλα, τη Μαριλένα και την Ελένη κλείστηκε για μια από τις συναντήσεις τους. Μαζεύονται συνήθως τα απογεύματα της Κυριακής, σε έναν όμορφο χώρο, στο καφέ «Amanthis». «Το επιλέξαμε γιατί δεν προβάλλει αγώνες. Σε παλαιότερο στέκι μας, κάθε φορά που είχε αγώνα γινόταν χαμός. Εδώ μας αρέσει ο χώρος, μπορούμε να συζητήσουμε χωρίς… παρεμβολές» λέει η Εύα, με την οποία είχα συνεννοηθεί για την επίσκεψή μου, μέσω της σελίδας της λέσχης στο facebook. «Η ιδέα μας ξεκίνησε μεταξύ δυο – τριών φίλων που μας άρεσε το διάβασμα και θέλαμε να συζητάμε για βιβλία. Οι περισσότεροι έχουμε έναν φίλο που διαβάζει αλλά οι υπόλοιποι δε διαβάζουν καθόλου. Έτσι, για μας ήταν ιδανικό να βρούμε άτομα με το ίδιο ενδιαφέρον, να ανταλλάσσουμε απόψεις για βιβλία που μας αρέσουν να προτείνουμε ο ένας στον άλλον νέα βιβλία και να μοιραζόμαστε αναγνωστικές εμπειρίες», συμπληρώνει η Αλίκη, η οποία, παράλληλα, είναι και μπλόγκερ βιβλιοφιλικού ιστολογίου.
Το δυναμικό της λέσχης αποτελείται περίπου από δεκαπέντε άτομα, όμως λόγω υποχρεώσεων δεν είναι δυνατή για όλους η παρουσία κάθε Κυριακή (μέλος της λέσχης, από τα παλαιότερα, την ώρα του ραντεβού μας βρισκόταν στην Τούμπα και πανηγύριζε το πρωτάθλημα του ΠΑΟΚ!). Έτσι, για όσους… παίρνουν απουσία αλλά και για αυτούς που κατοικούν εκτός Κατερίνης και θέλουν να παραμένουν σε επαφή, υπάρχει και το διαδικτυακό στέκι της λέσχης όπου τα μέλη συνεννοούνται και συζητούν για τι άλλο, για βιβλία.
Η λειτουργία της λέσχης
«Αυτό που μας κράτησε στη λέσχη είναι ότι μάθαμε πολλά βιβλία, ο ένας από τον άλλον», λέει η Εύα, η οποία μας εξηγεί και τον τρόπο λειτουργίας της ομάδας.
«Κάθε Ιανουάριο ψηφίζουμε μεταξύ κάποιων κατηγοριών και για κάθε μήνα του έτους ορίζουμε μια κατηγορία, π.χ. διηγήματα τον Ιανουάριο, επιστημονική φαντασία τον Φεβρουάριο. Τον ένα μήνα διαβάζουμε το ίδιο βιβλίο, μετά από ψηφοφορία. Τον επόμενο μήνα, διαβάζουμε ο καθένας το βιβλίο της επιλογής του μέσα από μια συγκεκριμένη κατηγορία βιβλίων. Στις συναντήσεις μας συζητάμε για το βιβλίο που έχουμε διαβάσει, όπως και για πολλά άλλα. Φυσικά, τίποτε δεν είναι υποχρεωτικό, άλλωστε, αν καταντούσαν υποχρεωτικές οι δραστηριότητές μας, μάλλον θα χανόταν η ουσία αφού πρωταρχικός μας στόχος είναι να περνάμε καλά».
«Κάποιο μήνα του έτους, καθένας διαβάζει το αγαπημένο βιβλίο κάποιου άλλου μέλους», συμπληρώνει η Αλίκη. Φαίνεται πως αυτή η διαδικασία ανάγνωσης είναι από τις αγαπημένες των μελών γιατί όλοι περιγράφουν από μια όμορφη εμπειρία, χωρίς να μπορούν να κρύψουν τον ενθουσιασμό τους.
Πως κοινωνικοποιούμαστε μέσα από τη μοναχική εμπειρία της ανάγνωσης
«Το διάβασμα είναι μοναχική ασχολία αλλά μέσα από αυτές τις δραστηριότητες, την ανταλλαγή απόψεων, τις προτάσεις για βιβλία που μας αρέσουν, γίνεται ομαδική. Μέσα από το διάβασμα μπορείς και να περάσεις καλά αλλά και να κοινωνικοποιηθείς», είναι η άποψη ενός από τα νεότερα μέλη της ομάδας, της Χαρούλας, με την οποία συμφωνούν όλα τα μέλη της λέσχης. Τρανή απόδειξη η μεταξύ τους σχέση καθώς αν δεν υπήρχε η λέσχη, πιθανότατα κάποιοι εξ αυτών να μην είχαν γνωριστεί ποτέ.
«Παρότι μας αρέσει το διάβασμα, όλοι περνάμε περιόδους που δε διαβάζουμε. Η λέσχη μας βοηθάει να αποκτήσουμε το κίνητρο σε τέτοιες στιγμές ώστε να γυρίσουμε πιο γρήγορα στο βιβλίο. Τα σχόλια του ενός μέλους, οι προτάσεις του, οι προγραμματισμένες συν – αναγνώσεις, όλα αυτά μας βάζουν στη διαδικασία να διαβάζουμε περισσότερο. Υπάρχουν και… άστοχες επιλογές, αλλά η εμπειρία συνολικά είναι πολύ θετική για όλους μας» λέει η Μαριλένα.
Το διαδίκτυο έχει βοηθήσει τα τελευταία χρόνια να έλθουν σε επαφή άτομα που έχουν στα ενδιαφέροντά τους το διάβασμα (υπάρχει μέλος της λέσχης που δεν έχει την παραμικρή σχέση με την Κατερίνη αλλά γνώρισε τη λέσχη μέσα από το διαδίκτυο και πλέον συμμετέχει στις δραστηριότητες εξ αποστάσεως) και έτσι βλέπουμε να ιδρύονται λέσχες ανάγνωσης σε διάφορα μέρη της Ελλάδας ενώ κάποιες συντροφιές «μαζεύονται» μόνο στον ιστό. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζουν τα μέλη, η εμπειρία της συμμετοχής σε μια λέσχη ανάγνωσης «απογειώνεται» με τη φυσική παρουσία των μελών σε συναντήσεις και δραστηριότητες.
«Πλέον περιμένουμε τις Κυριακές και ανυπομονούμε όχι μόνο για να μιλήσουμε για βιβλία αλλά και για να τα πούμε με ανθρώπους που έχουμε γνωρίσει και μοιραστεί πράγματα μαζί τους» λέει η Εύα, φανερώνοντας το ρόλο που παίζει μια λέσχη ανάγνωσης όσον αφορά στις σχέσεις των μελών.
Δε διαβάζουμε μόνο…
Στις προθέσεις της Λέσχης Ανάγνωσης Κατερίνης είναι να δημιουργηθεί και δανειστική βιβλιοθήκη στο στέκι τους (η «μαγιά» υπάρχει, αποτελούμενη από τα βιβλία που περίσσεψαν από την ανταλλακτική δράση του Olympolis), ωστόσο τα μέλη δεν περιορίζονται μόνο στην ανάγνωση βιβλίων. Πρόσφατα επισκέφθηκαν την επιτυχημένη έκθεση ζωγραφικής «Από τον Παρθένη στο Μόραλη», στο Αρχοντικό – Πρώην Οικία Τσαλόπουλου, ενώ κάθε χρόνο προγραμματίζουν επισκέψεις στην Έκθεση Βιβλίου και στο Παζάρι Βιβλίου, στη Θεσσαλονίκη. Ακόμη, επειδή ο Τόλης και η Εύα ασχολούνται και με το θέατρο, τα μέλη παρακολουθούν ομαδικά και τις θεατρικές παραστάσεις στις οποίες συμμετέχουν. Κορυφαία δραστηριότητα όμως, την οποία άπαντες αναμένουν με αγωνία είναι η «ανταλλαγή δώρων», τα Χριστούγεννα, όπου τα δώρα είναι, τι άλλο; Βιβλία! Στο βάθος του μυαλού τους τα μέλη της ομάδας έχουν πολλά σχέδια ακόμη, που όμως για να υλοποιηθούν θα πρέπει να μεγαλώσει λίγο η παρέα τους στην οποία όλοι είναι ευπρόσδεκτοι, με μόνο «εισιτήριο» την αγάπη τους για τα βιβλία.
Τόλης ο… συγγραφέας
Ο Τόλης είναι αυτός από την παρέα που, εκτός από το να διαβάζει, γράφει κιόλας! Παρότι δεν μοιράζεται τα κείμενά του, όπως με παράπονο λέει η Εύα. «Νομίζω πως όποιος διαβάζει, σίγουρα έχει μπει στη διαδικασία να γράψει, αν και δεν είναι εύκολο», συμπληρώνει η Αλίκη που προς το παρόν γράφει στο ιστολόγιό της «Η Αλίκη στη Χώρα των Βιβλίων». Ο Τόλης που ξεκίνησε να γράφει από το θέατρο (διασκεύασε για το θέατρο τους «Δέκα μικρούς νέγρους» της Άγκαθα Κρίστι, παράσταση στην οποία έπαιξε, μαζί με την Εύα, στο Θεατρικό Εργαστήρι «Commedia»), κάνει μεταπτυχιακό αυτή την περίοδο στη Δημιουργική Γραφή και αφήνει υποσχέσεις για το μέλλον…
Η λέσχη «ψηφίζει» χαρτί!
Η μόδα του e – book φαίνεται πως δεν «κερδίζει» τα μέλη της λέσχης, που θα το επιλέξουν μόνο για οικονομικούς λόγους ή αν δεν το βρίσκουν σε έντυπη μορφή. Ακόμη κι αν κατά καιρούς στρέφονται στα ηλεκτρονικά αναγνώσματα, όλοι δηλώνουν πως προτιμούν την αίσθηση του χαρτιού. Η Μαριλένα μάλιστα, αποκάλυψε ότι «ένα e – book το παρατάς, πιο εύκολα», και για να το λέει κάποιο πρόσωπο που διαβάζει πολύ και με γρήγορο ρυθμό, έτσι θα είναι!
Το βιβλίο στα χρόνια της κρίσης
Άνθρωποι που λατρεύουν τα βιβλία και διαβάζουν τόσο πολύ αλλά επίσης κινούνται και επαγγελματικά στο χώρο (ο Τόλης εργάζεται σε βιβλιοπωλείο), είναι οι πιο κατάλληλοι να μας μιλήσουν για τη σχέση του κόσμου της πόλης μας με το βιβλίο. Και είναι πολύ ευχάριστο να ακούς ότι «η Κατερίνη και διαβάζει και γράφει! Το κοινό της πόλης διαβάζει πολλά είδη, κινείται σε πολλές κατηγορίες και δοκιμάζει να διαβάσει και νέα πράγματα. Το βιβλίο εξακολουθεί να θεωρείται πολυτέλεια τη χώρα μας, λόγω της τιμής του που αν συγκριθεί με τις τιμές στο εξωτερικό, είναι υψηλότερη. Οι πωλήσεις όμως διατηρούνται σε σταθερό επίπεδο με, έστω και μικρή, ανοδική τάση, κι αυτό είναι πολύ ευχάριστο, ειδικά στην περίοδο της οικονομικής κρίσης. Ο κόσμος θυσιάζει χρήματα για το βιβλίο, στερείται από κάπου για να αγοράσει βιβλία και φυσικά εκμεταλλεύεται τις προσφορές. Είναι πάρα πολύ θετικό και ελπιδοφόρο επίσης, ότι οι γονείς δίνουν χρήματα για τα βιβλία των παιδιών τους και τα παιδιά διαβάζουν περισσότερο από παλιά. Ειδικά οι παιδικές εκδόσεις έχουν βελτιωθεί πάρα πολύ στη χώρα μας. Στην εποχή της κρίσης, ίσως το βιβλίο γίνεται πιο δημοφιλές γιατί είναι ένας τρόπος να ψυχαγωγηθείς χωρίς να χρειαστεί να βγεις από το σπίτι σου»
Αποχαιρετώντας την όμορφη παρέα…
Η ώρα πέρασε πολύ ευχάριστα, ανάμεσα σε ανθρώπους με προσωπικότητα, που πρώτη φορά τους συνάντησα στη ζωή μου. Συνδετικός κρίκος μας; Τα βιβλία. Τα οποία παράλληλα είναι το «όχημα» για να «δραπετεύουμε» από τη δύσκολη καθημερινότητα και να λησμονούμε τις σκοτούρες και τους προβληματισμούς μας. Δεν ξέρω αν ο δρόμος μου με φέρει σύντομα ξανά στη Λέσχη. Ξέρω όμως, ότι αν κάποια στιγμή ψάξω για μια «όαση» πολιτισμού κοντά μου, θα έχω ένα σίγουρο μέρος για να πάω.
28 βιβλιοπροτάσεις για το καλοκαίρι
Τα μέλη της Λέσχης Ανάγνωσης Κατερίνης προτείνουν βιβλία για το καλοκαίρι…και όχι μόνο.
- Τα ψάθινα καπέλα – Μαργαρίτα Λυμπεράκη
- Οι αόρατες πόλεις – Ίταλο Καλβίνο
- Φαρενάιτ 451 – Ρέι Μπράντμπερι
- Στο καφέ της χαμένης νιότης – Πάτρικ Μοντιανό
- Ο ωκεανός στο τέλος του δρόμου – Νιλ Γκάιμαν
- Η Άννα των αγρών (και τα υπόλοιπα βιβλία της σειράς) – Λούσι Μοντγκόμερι
- Ζούσαμε πάντα σε ένα κάστρο – Σίρλεϊ Τζάκσον
- Το παιδί του φεγγαριού – Άλεϊστερ Κρόουλι
- Το Παρίσι είναι πάντα μια καλή ιδέα – Νικολά Μπαρρό
- 1Q84 – Χαρούκι Μουρακάμι
- Υφαντόκοσμος – Κλάιβ Μπάρκερ
- Sapiens: Μία σύντομη ιστορία του ανθρώπου – Χαράρι Νόε Γιουβάλ
- Στη χώρα των χρυσών ήλιων – Κάλεντ Χοσεΐνι
- Rivers of London – Ben Aaranovitch (δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά)
- Έμμα – Τζέιν Όστιν
- Δέκα μικροί νέγροι – Άγκαθα Κρίστι (ή οτιδήποτε άλλο από την ίδια συγγραφέα)
- Όταν έκλαψε ο Νίτσε – Ίρβιν Γιάλομ
- Μια ζωή χωρίς άλλοθι – Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
- Υπερσιβηρικός – Γιώργος Πιτροπάκης
- Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ – Όσκαρ Ουάιλντ
- Ματωμένα Χώματα – Διδώ Σωτηρίου
- Ο Στόουνερ – Τζον Ουίλιαμς
- Μπορείτε να τους ρωτήσετε για μένα; – Αναστάσιος Ιωαννίδης
- Καλημέρα θλίψη – Φρανσουάζ Σαγκάν
- Ο ξένος – Αλμπέρ Καμύ
- Κάποιο βιβλίο από τον από Στίβεν Κινγκ
- Το 10 – Μ. Καραγάτσης
- Στη Σκιά της Πεταλούδας – Ζουργός Ισίδωρος
- Τα μέλη της Λέσχης Ανάγνωσης Κατερίνης συναντιούνται κάθε Κυριακή μετά τις 18.30, στο καφέ «Amanthis», Δημητρίου Νίκα 31. Περισσότερες πληροφορίες για τις δραστηριότητες της λέσχης, μπορείτε να βρείτε στη σελίδα της στο facebook, στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.facebook.com/KateriniReadingClub/
- Το ιστολόγιο της Αλίκης Σκούφα βρίσκεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://aliceinbookworld.blogspot.com
- Χρήσιμες πληροφορίες για τις λέσχες ανάγνωσης από το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=165
